مسئولیت مدنی والدین در برابر تفویت فرصت فرزندان

مسولیت مدنی در زبان حقوق کنونی نمایانگر مجموع قواعدی است که وارد کننده زیان را به جبران خسارت زیان دیده ملزم می سازد، از دیدگاه دیگر در هر مورد که شخص ناگزیر از جبران خسارت دیگری باشد، می گویند در برابر او مسولیت مدنی دارد. والدین نیز از این امر مستثنا نیستند و در صورت نقض حقوق فرزندان و آسیب رساندن به آنها مسولیت جبران خسارت را به عهده دارند. نظریه تفویت فرصت در صدد جبران خسارتی است که در نتیجه فوت شدن فرصت، به دست آوردن نفعی یا اجتناب از ضرری به افراد وارد می شود. هدف از این نوشتار بررسی مفهوم تفویت فرصت در جایی که والدین با رفتار نامتعارف و عملکرد خود باعث از دست رفتن فرصت های مهم در زندگی فرزندان خود می شوند. سوالی که اینجا مطرح می شود؛ آیا تاکنون قانون گذار برای آن دسته از اعمال والدین که باعث از دست رفتن فرصت های مهم در زندگی کودکان می شود قانونی وضع کرده است؟ در صورت وضع قانون دایره اجرایی آن تا چه حد گسترده است؟ اصولا خسارت ناشی از فرصت از دست رفته به چه صورت قابل محاسبه و جبران هستند؟ در این مقاله با رویکرد توصیفی و تحلیلی بر آنیم که با بررسی مفاهیم و جایگاه مسولیت مدنی والدین و تفویت فرصت فرزندان در فقه اسلامی و قانون پاسخ مناسبی برای پرسش های مطرحه بیابیم. برای دست یابی به پاسخ این سوالات ابتدا به بررسی مفاهیمی چند در این حوزه می پردازیم. براساس آنچه که در این پژوهش بیان شد می توان گفت که نظریه فرصت های از دست رفته، در حقوق ایران، نظریه ای نوین است و به طور کلی اصل وقوع ضرر در نتیجه از دست دادن فرصت قابل قبول است اما تعیین ضابطه ای برای ارزیابی خسارت دشوار است. همچنین با توجه به عرفی بودن مفهوم ضرر فرصت های از دست رفته توسط والدین که به فرزندان تحمیل می شود را می توان به عنوان ضرر مستقل شناخت و برای آن ضمانت اجرا پیش بینی کرد. علاوه بر این شناسایی مصداقی و تمرکز بر ارائه روش های قانونی در جهت حفظ فرصت های از دست رفته کودکان می تواند کارآمد باشد.

کلیدواژه ها:

مسولیت مدنی ، تفویت فرصت ، والدین ، حقوق فرزندان ، سلب حق برخورداری از نسب قانونی و مشروع