تاثیر کم آبی بر خصوصیات بذری دو نوع گندم نانوایی با کیفیت های متنوع

تنش به عنوان یک پدیده ناشی از شرایط غیرطبیعی، تحت تاثیر عوامل زیستی و محیطی به وجود می آید و می تواند تاثیرات عمیقی بر فرآیندهای زیستی گیاهان بگذارد. در شرایط تنش خشکی، میزان تبخیر و تعرق گیاه از ظرفیت جذب آب توسط ریشه ها فراتر رفته و منجر به اختلال در رشد و نمو می شود. گندم به عنوان یکی از مهم ترین محصولات زراعی جهان، منبع اصلی تامین کالری و پروتئین برای بیش از یک سوم جمعیت دنیا است و نقش حیاتی در تغذیه به ویژه در کشورهای در حال توسعه دارد. از مهم ترین ترکیبات گندم، نشاسته است که شاخص اصلی فرآیندهای رشد و نمو آن محسوب می شود. تغییر در محتوای نشاسته می تواند بیانگر تاثیر تنش بر رشد گیاه باشد. در این پژوهش، دو رقم گندم نان شامل رقم نوید با کیفیت نانوایی متوسط تا ضعیف و رقم پیشتاز با کیفیت نانوایی بالا انتخاب شدند. این دو رقم به صورت مزرعه ای و تحت دو شرایط شامل آبیاری مطلوب (شاهد) و تنش خشکی مورد بررسی قرار گرفتند. آزمایش به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. برداشت بذرها ۳۵ روز پس از گرده افشانی انجام شد و ویژگی های مختلف آنها مورد ارزیابی قرار گرفت. اندازه گیری های این تحقیق شامل پارامترهای مورفولوژیک، درصد جوانه زنی، جداسازی گرانولهای A و B-C، و تحلیل گرانولها با استفاده از میکروسکوپ نوری بود. نتایج نشان داد که تنش خشکی به طور معنی داری موجب کاهش وزن هزار دانه در هر دو رقم گندم پیشتاز و نوید شد. با این حال، تاثیر خشکی بر صفات طول سنبله و درصد جوانه زنی در رقم نوید که کیفیت نانوایی ضعیفی داشت، بیشتر مشهود بود. در این رقم، کاهش طول سنبله در سطح معنی داری ۱ درصد ثبت شد. از سوی دیگر، بررسی محتوای نشاسته نشان داد که تنش خشکی در هر دو رقم تاثیر معنی داری در سطح ۱ درصد بر مقدار نشاسته نداشت. این یافته ها نشان می دهند که تنش خشکی اثرات متفاوتی بر ویژگی های فیزیولوژیک و مورفولوژیک ارقام گندم با کیفیت های نانوایی مختلف دارد و بر اهمیت انتخاب ارقام مناسب برای کشت در شرایط کم آبی تاکید می کند. این تحقیق می تواند به عنوان پایه ای برای توسعه استراتژی های مدیریتی در مناطق خشک و نیمه خشک به کار رود.

کلیدواژه ها:

کم آبی ، ویژگی بذری ، ارقام گندم ، کیفیت نانوایی