بررسی نقش مدرسه در پرورش رفتارهای اخلاقی و شهروندی نوجوانان

نوجوانی یکی از حساس ترین مراحل رشد انسان است که در آن هویت شخصی و اجتماعی شکل می گیرد و ارزش ها، نگرش ها و رفتارهای اخلاقی و شهروندی نوجوانان تثبیت می شوند. مدارس به عنوان مهم ترین نهادهای اجتماعی و آموزشی، نقش کلیدی در پرورش رفتارهای اخلاقی و شهروندی ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مدرسه در پرورش رفتارهای اخلاقی و شهروندی نوجوانان در مدارس متوسطه اول شهرستان سرپل ذهاب در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ انجام شد.این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و با رویکرد کاربردی است. جامعه آماری شامل ۱۵۰۰ دانش آموز متوسطه اول شهرستان بود که نمونه ای ۲۰۰ نفری با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته ۳۰ گویه ای و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۰ معلم بود. برای تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS و روش های آماری توصیفی و استنباطی استفاده شد و داده های کیفی مصاحبه ها با روش تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفتند.یافته های پژوهش نشان داد که مدارس متوسطه اول سرپل ذهاب در پرورش رفتارهای اخلاقی پایه مانند احترام به معلمان و همکلاسی ها و رعایت قوانین مدرسه عملکرد نسبتا مطلوبی دارند. با این حال، در زمینه رفتارهای شهروندی مشارکتی و داوطلبانه، سطح دانش آموزان پایین تر بود و نیاز به فعالیت های عملی مشارکتی بیشتر احساس می شود. مصاحبه ها نشان داد که عوامل موثر بر پرورش اخلاق و شهروندی شامل تعامل مثبت معلمان با دانش آموزان، برنامه های فوق برنامه، هماهنگی مدرسه با خانواده و فرهنگ مدرسه هستند و محدودیت های زمانی و منابع از چالش های اصلی مدارس محسوب می شوند.نتایج این پژوهش نشان می دهد که با برنامه ریزی هدفمند، ایجاد فرصت های مشارکتی و تقویت نقش معلمان به عنوان الگوهای اخلاقی، می توان زمینه پرورش اخلاق و شهروندی پایدار در نوجوانان را فراهم ساخت. این یافته ها می تواند به سیاست گذاران و برنامه ریزان آموزشی کمک کند تا برنامه های تربیتی موثرتر برای نوجوانان طراحی کنند.

کلیدواژه ها:

نوجوان ، مدرسه ، رفتار اخلاقی ، شهروندی ، مشارکت اجتماعی