مدل ساختاری خطرپذیری نوجوانان بر اساس باورهای اساسی، الگوهای ارتباطی خانواده و ابراز وجود با نقش میانجی تنظیم شناختی هیجان

مقدمه: نوجوانی با چالش ها، بحران ها و تنش هایی همراه است که می تواند به خطرپذیری در زندگی فرد و اطرافیان بینجامد. هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین برازش مدل ساختاری خطرپذیری نوجوانان بر اساس باورهای اساسی، ابراز وجود و الگوهای ارتباطی خانواده با نقش میانجی تنظیم شناختی هیجان انجام شد. روش: پژوهش حاضر کمی و با روش توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش دانش­آموزان مقطع متوسطه اول و دوم  شهر سنندج در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بودند، بدین منظور ۲۲۹ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. برای جمع آوری داده­ها از پرسشنامه­های باورهای اساسی (۱۹۹۲)، ابراز وجود (۱۹۷۵)، تنظیم شناختی هیجان (۲۰۰۷)، الگوی ارتباطی خانواده (۱۹۹۷) و خطرپذیری نوجوانان (۲۰۰۷) استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده­ها از معادلات ساختاری در نرم افزارهای Spss-۲۶ و Amos-۲۶ استفاده شد. یافته­ ها: تاثیر راهبردهای مثبت تنظیم شناختی هیجان بر خطرپذیری، منفی و معناداری(۰۵/۰>p و ۳۹۶/۰-=β)، در حالی که تاثیر راهبردهای منفی (۰۵/۰>p و ۱۹۶/۰=β) و هم نوایی (۰۵/۰>p و ۴۳۹/۰=β) بر خطرپذیری مثبت و معنادار بود. همچنین باورهای اساسی، ابراز وجود و تعامل گفت وشنود از طریق راهبردهای مثبت و منفی تنظیم شناختی هیجان به طور غیرمستقیم بر خطرپذیری تاثیرگذار بودند (۰۵/۰>p). نتیجه ­گیری: براساس یافته­های پژوهش راهبردهای تنظیم شناختی هیجان نقش واسطه ای مهمی در تاثیر باورهای اساسی، الگوهای ارتباطی خانواده و ابراز وجود بر خطرپذیری نوجوانان دارند. پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی مدرسه محور با هدف تقویت راهبردهای مثبت تنظیم هیجان و مهارت های ارتباطی جهت کاهش خطرپذیری نوجوانان تدوین و اجرا شوند.

کلیدواژه ها:

Risk-taking ، Cognition ، Assertiveness ، Family relations ، Emotion regulation ، Adolescent. ، خطرپذیری ، شناخت ، ابراز وجود ، روابط خانوادگی ، تنظیم هیجان ، نوجوان