روح سرمایه داری در ایران: رویکرد تناسب نهادی به کارکرد نهاد پول در چارچوب رشد شومپیتری مبتنی بر الگوی تعادل عمومی پویا

مقاله حاضر با استفاده از رویکرد تعادل عمومی پویا، نقش روح سرمایه داری به مثابه یک نهاد فرهنگی و پول به مثابه یک نهاد اقتصادی-حقوقی را بر جهت گیری اثرات تغییر نرخ بهره بر رشد اقتصادی، در چارچوب مدل رشد شومپیتری پول بنیان، تحلیل نظری و کمی می کند. رویکرد مبنایی این مقاله، «تناسب نهادی» است که حاکی از نقش تعیین کننده تناسب میان نهادهای اقتصادی و اجتماعی و حقوقی (و نه کیفیت نهادهای منفرد) بر رشد اقتصادی است. همچنین نتایج نشان می دهد که علی رغم قوی تر بودن روح سرمایه داری در ایران نسبت به کشورهای پیشرفته، این عامل بجای کمک به رشد، به کاهش آن منجر شده است. این تضاد در اثرگذاری را می توان به فقدان تناسب نهادی نسبت داد. بدین ترتیب، برخلاف تاکید وبر بر ضرورت روح سرمایه داری و تاکید شومپیتر بر تامین مالی بنگاه ها پیش از تولید، این دو نهاد در ایران به علت فقدان تناسب نهادی، موجب کاهش رشد اقتصادی شده اند. در این مقاله پس از کالیبراسیون مشترک پارامترهای مدل و انجام تحلیل های کمی، دلالت های تجربی این روابط برای اقتصاد ایران بررسی شده است. نتایج نشان می دهد روح سرمایه داری با افزایش تمایل به پس انداز و سرمایه گذاری در بخش های غیرمصرفی، در شرایط قید شدید تقدم نقدینگی می تواند منجر به تضعیف رشد اقتصادی شود. نتایج تجربی نشان می دهد که در دوره مورد بررسی در ایران، کاهش نرخ بهره اسمی به صفر می توانست به حداکثرسازی رفاه منجر شود، که مویدی تجربی برای قاعده فریدمن و رابطه معکوس نرخ بهره و رفاه در ایران است.

کلیدواژه ها:

روح سرمایه داری ، تناسب نهادی ، رشد اقتصادی ، قاعده فریدمن ، پول به مثابه نهاد