بررسی ابعاد حقوقی اجبار به درمان بیماران روانی: تعارض بین سلامت عمومی و آزادی فردی

اجبار به درمان بیماران روانی یکی از پیچیده ترین مسائل در تلاقی حقوق، پزشکی و اخلاق است که تعارض ذاتی میان حفظ سلامت عمومی جامعه و حفاظت از آزادی فردی بیمار را نشان می دهد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی–توصیفی و کیفی، به بررسی ابعاد حقوقی و قضایی درمان اجباری در ایران و تحلیل تطبیقی تجربه کشورهای پیشرفته پرداخته است. داده ها از طریق تحلیل قوانین، آیین نامه ها، آرای قضایی و منابع علمی گردآوری شده و با استفاده از روش تحلیل محتوایی و تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد که درمان اجباری تنها در شرایطی که بیمار تهدیدی جدی برای خود یا دیگران ایجاد کند، مجاز است و اجرای آن باید تحت نظارت قضایی و رعایت اصول حقوق بشر و اخلاق پزشکی انجام شود. همچنین، ابهامات قانونی، کمبود دستورالعمل های هماهنگ و فقدان ابزارهای ارزیابی استاندارد، چالش های عملی و حقوقی قابل توجهی ایجاد می کند. این پژوهش تاکید دارد که بازنگری قوانین، تدوین دستورالعمل های شفاف، آموزش تخصصی نیروهای درمانی و قضایی و بهره گیری از تجارب بین المللی، برای ارتقای تعادل میان سلامت عمومی و آزادی فردی و افزایش اثربخشی درمان اجباری ضروری است.

کلیدواژه ها:

درمان اجباری ، بیماران روانی ، سلامت عمومی ، آزادی فردی ، حقوق بشر