چگونه فضای کلاس را بر اساس روان شناسی رنگ ها برای دانش آموزان ابتدایی جذاب کنیم؟

محیط کلاس درس، به ویژه در مقطع ابتدایی، نقش بسیار مهمی در تجربه یادگیری، انگیزش، تمرکز و رشد هیجانی دانش آموزان دارد. از میان عوامل محیطی، رنگ ها به عنوان یکی از عناصر کلیدی طراحی، قادرند با تحریک حواس بصری، خلق و خو، توجه و رفتار دانش آموزان را تحت تاثیر قرار دهند. هدف این پژوهش، بررسی تاثیر رنگ ها در طراحی محیط کلاس های ابتدایی شهر هشتگرد در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بر هیجان، انگیزش و تمرکز دانش آموزان و ارائه چارچوب عملی برای طراحی محیط آموزشی بود.این پژوهش از نوع کاربردی و با روش توصیفی-تحلیلی و پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان مقطع ابتدایی مدارس دولتی و غیرانتفاعی هشتگرد بود که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای، ۳۴۰ دانش آموز و ۱۵ معلم انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد روان شناسی رنگ، چک لیست مشاهده کلاس و مصاحبه نیمه ساختاریافته با معلمان گردآوری شد. روایی و پایایی ابزار با نظر متخصصان و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (۰/۸۷) تایید شد.یافته های پژوهش نشان داد که رنگ های سرد باعث افزایش آرامش و تمرکز و رنگ های گرم موجب افزایش انگیزش و انرژی تحصیلی می شوند. همچنین، ترکیب رنگ های سرد و گرم بیشترین جذابیت محیط و اثر مثبت بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان را ایجاد کرد. تحلیل داده ها با آزمون های تی مستقل، تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) و رگرسیون چندگانه انجام شد و رابطه معناداری میان جذابیت محیط و انگیزش تحصیلی دانش آموزان مشاهده شد. یافته های کیفی نیز بر اهمیت طراحی رنگی علمی و توجه به تفاوت های فردی، جنسیتی و فرهنگی دانش آموزان تاکید داشتند.با توجه به نتایج پژوهش، استفاده هوشمندانه از رنگ ها و تدوین راهنمای عملی طراحی رنگ محیط کلاس می تواند به افزایش کیفیت یادگیری، تمرکز، انگیزش و سلامت روانی دانش آموزان کمک کند. این پژوهش می تواند به معلمان، مدیران مدارس و طراحان محیط های آموزشی در بهبود طراحی کلاس های ابتدایی کمک شایانی نماید.

کلیدواژه ها:

رنگ ، روان شناسی محیط ، انگیزش ، تمرکز ، طراحی کلاس ، دانش آموزان ابتدایی