حکومت مطلوب از دیدگاه فارابی و ابن خلدون و نقش اخلاق در آن

زمینه: اخلاق که عمدتا یک مقوله فردی و نوعی تزکیه نفس و ارتباط با خداست و درون گرایی در آن متجلی است با حکمرانی مطلوب در هم تنیده و به هم پیوسته است. با بررسی شاخص های حکمرانی مطلوب بخوبی متوجه می شویم که اساس آنها بر اخلاق متمرکز است بنابراین پژوهش حاضر با هدف تبیین حکومت مطلوب و نقش اخلاق در آن از دیدگاه ابن خلدون و فارابی انجام شد. نتیجه گیری:  به نظر می رسد نقش دین در شکل گیری حکومت مطلوب در اندیشه فارابی برجسته تر است، آن چه از بررسی متون گذشته در این رابطه می توان دریافت، این است که ابن خلدون در تشکیل و زوال دولت ها به نقش اثر گذار عصبیت توجه دارد که با ریاست فلاسفه، عدالت تامین می شود و عمران تحقق می یابد. ولی فارابی در این زمینه به دین به عنوان اثرگذار ترین عامل اشاره می کند و مدینه فاضله وی با ریاست فیلسوف نبی، نمود کاملی از این شیوه تفکر است که بعد از برقراری عدالت، جامعه به سعادت می رسد. با مقایسه نظرات این دو فیلسوف می توان گفت عواملی که ابن خلدون در ظهور و سقوط دولت ها و حکومت ها به آن ها اشاره دارد و راهکارهایی که برای اصلاح امور مملکت ارائه می کند، و از همه مهم تر این که مفهوم سعادت مورد نظر وی با اخلاق و ویژگی های جوامع امروز همخوانی بیشتری دارد. لذا می توان دریافت که برای مشارکت عامه مردم در سیاست و برقراری عدالت در بین اقشار مختلف جامعه فارق از مذهب، جنسیت، قومیت و...حکومت مورد نظر ابن خلدون واقعی تر و امکان پذیرتر خواهد بود و بنیان اخلاقی مستحکم تری دارد.

کلیدواژه ها:

Morality ، Optimal Government ، Utopia ، Farabi ، Ibn Khaldoun ، اخلاق ، حکومت مطلوب ، مدینه فاضله ، فارابی ، ابن خلدون