تاثیر تشویق و تنبیه مبتنی بر روان شناسی رفتارگرایی بر انگیزه دانش آموزان

هدف از این پژوهش بررسی تاثیر تشویق و تنبیه مبتنی بر اصول روان شناسی رفتارگرایی بر انگیزه تحصیلی دانش آموزان مدارس ابتدایی شهر هشتگرد، استان البرز در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و توصیفی-تحلیلی همبستگی است و جامعه آماری آن شامل تمامی دانش آموزان پایه های چهارم تا ششم مدارس ابتدایی هشتگرد بود (حدود ۲۵۰۰ نفر). نمونه پژوهش با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای شامل ۳۳۰ دانش آموز انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه انگیزه تحصیلی والرند و پرسشنامه محقق ساخته تشویق و تنبیه بود که دارای پایایی و روایی مناسب تایید شده بودند (α=۰.۸۷ و α=۰.۸۲).یافته های پژوهش نشان داد که تشویق دارای همبستگی مثبت و معنادار با انگیزه تحصیلی (r=۰.۶۸, p<۰.۰۱) و تنبیه دارای همبستگی منفی و معنادار با انگیزه تحصیلی (r=-۰.۴۵, p<۰.۰۱) است. نتایج رگرسیون چندگانه نیز نشان داد که تشویق و تنبیه می توانند ۵۷٪ از واریانس انگیزه تحصیلی دانش آموزان را تبیین کنند، به طوری که تشویق بیشترین اثر مثبت و تنبیه اثر منفی بر انگیزه دارد. یافته های کیفی نیز حاکی از آن بود که تشویق باعث تلاش بیشتر و علاقه به یادگیری می شود و تنبیه بیش از حد موجب اضطراب و اجتناب از مشارکت فعال در کلاس می گردد.بنابراین، ایجاد فضای آموزشی حمایت گرایانه و استفاده هوشمندانه از تشویق همراه با حداقل تنبیه منطقی می تواند انگیزه تحصیلی دانش آموزان را افزایش دهد و کیفیت فرآیند یاددهی-یادگیری را بهبود بخشد. این نتایج می توانند راهنمای عملی برای معلمان و مربیان در برنامه ریزی آموزشی و مدیریت کلاس باشند.

کلیدواژه ها:

تشویق ، تنبیه ، روان شناسی رفتارگرایی ، انگیزه تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی