کاربرد یادگیری مبتنی بر پروژه و بازی در افزایش خلاقیت دانش آموزان

خلاقیت به عنوان یکی از مهارت های بنیادین قرن بیست و یکم، نقشی کلیدی در رشد فردی و موفقیت اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. نظام های آموزشی سنتی که بیشتر بر حفظیات و انتقال یک سویه دانش متمرکزند، غالبا فرصت کافی برای پرورش این مهارت حیاتی فراهم نمی کنند. در سال های اخیر، رویکردهای نوین یادگیری همچون یادگیری مبتنی بر پروژه (Project-Based Learning) و یادگیری مبتنی بر بازی (Game-Based Learning) به عنوان راهبردهای اثربخش در افزایش خلاقیت مورد توجه قرار گرفته اند. یادگیری مبتنی بر پروژه با تاکید بر حل مسئله، پژوهش، همکاری گروهی و تولید یک محصول نهایی، بستری فراهم می آورد تا دانش آموزان بتوانند ایده های نوآورانه خود را در زمینه های واقعی و کاربردی به کار گیرند. در مقابل، یادگیری مبتنی بر بازی با استفاده از عناصر انگیزشی و محیطی شبیه سازی شده، علاوه بر افزایش علاقه و مشارکت، امکان تجربه های متنوع، تعامل پویا و شکوفایی تفکر واگرا را فراهم می کند.مطالعات مروری اخیر نشان می دهند که ترکیب این دو رویکرد می تواند اثربخشی بیشتری در پرورش خلاقیت داشته باشد، زیرا دانش آموزان در عین درگیری عمیق شناختی (از طریق پروژه ها) و لذت یادگیری (از طریق بازی)، فرصت می یابند تا مهارت های حل مسئله، تفکر انتقادی و خلاقیت را به طور همزمان تقویت کنند. با این حال، چالش هایی مانند نیاز به طراحی دقیق، زمان بر بودن فرایند اجرا، محدودیت منابع و ضرورت آموزش معلمان همچنان مطرح است. این مقاله مروری تلاش دارد ضمن تحلیل مبانی نظری و شواهد پژوهشی موجود، ظرفیت ها و محدودیت های هر دو رویکرد را بررسی کند و در نهایت چارچوبی برای بهره گیری تلفیقی از آنها در نظام آموزشی جهت ارتقای خلاقیت دانش آموزان پیشنهاد دهد.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر پروژه ، یادگیری مبتنی بر بازی ، خلاقیت ، آموزش نوین ، نوآوری آموزشی