نقش مدیر مدرسه در ترویج عدالت آموزشی و مقابله با تبعیض تحصیلی

عدالت آموزشی به عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار نظام های تعلیم وتربیت، فراتر از توزیع برابر منابع دیده می شود و ناظر بر تامین فرصت های یادگیری باکیفیت برای همه دانش آموزان بدون تبعیض جنسیتی، قومی، زبانی، اقتصادی و جغرافیایی است. در این میان، مدیر مدرسه به عنوان رهبر آموزشی و مسئول اصلی شکل گیری فرهنگ سازمانی عادلانه، نقشی چندبعدی و استراتژیک ایفا می کند. این نقش در سه حوزه کلیدی قابل تبیین است: سیاست گذاری مدرسه ای با رویکرد عدالت محور، مدیریت منابع انسانی و مالی به شیوه منصفانه، و ایجاد فضای یادگیری امن و شمول گرا.مدیر کارآمد، با اتخاذ رویکرد رهبری تحولی و بهره گیری از رهبری توزیعی، قادر است ضمن توانمندسازی معلمان و کارکنان، حساسیت سازمانی نسبت به موضوعات نابرابری و تبعیض را افزایش دهد. او از طریق تحلیل داده های عملکردی دانش آموزان، شناسایی شکاف های یادگیری و تخصیص هدفمند حمایت ها، زمینه ارتقای کیفیت آموزشی به ویژه برای گروه های محروم یا در معرض خطر را فراهم می آورد. افزون بر این، مدیر مدرسه می تواند با طراحی و اجرای برنامه های فوق برنامه و مشارکتی، پیوند مدرسه با جامعه و خانواده ها را تقویت کرده و سرمایه اجتماعی را به خدمت تحقق عدالت آموزشی بگیرد.در مقابله با تبعیض تحصیلی، مدیر نه تنها به حذف رویه ها و هنجارهای تبعیض آمیز می پردازد، بلکه با نهادینه سازی فرهنگ تنوع پذیری، ارتقای سواد فرهنگی معلمان، و تضمین دسترسی برابر به فناوری و منابع یادگیری، فرصت های همگن برای پیشرفت تحصیلی ایجاد می کند. استفاده از سامانه های بازخورد مستمر، آموزش ضمن خدمت عدالت محور، و مشارکت همه ذی نفعان (شامل دانش آموزان، والدین، شوراهای محلی و سازمان های مدنی) در فرآیند تصمیم گیری، مهم ترین مسیرهای تحقق این هدف هستند.به طور کلی، پژوهش ها نشان می دهند که هر اندازه مدیر مدرسه بتواند با نگاه سیستمی به عدالت آموزشی، همزمان به اصلاح ساختارها، تغییر نگرش ها و حمایت از فرایند یادگیری بپردازد، میزان ماندگاری و اثرگذاری این رویکرد در مدرسه و جامعه افزایش می یابد. در این راستا، مقابله موثر با تبعیض تحصیلی مستلزم تعهد مدیریتی، سیاست های شفاف و انعطاف پذیر، و همسویی مدرسه با اهداف عدالت محور نظام آموزش وپرورش است. این چکیده، بر ضرورت جایگاه مدیر مدرسه به عنوان «رهبر عدالت محور»، «مدیر منابع برابری»، و «کنشگر اجتماعی» تاکید دارد و بنیانی نظری برای پژوهش های آتی در زمینه سنجش و ارتقای عدالت آموزشی در مدارس فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، تبعیض تحصیلی ، رهبری تحولی ، برابری فرصت ها ، فرهنگ مدرسه