بازآفرینی شهری و ساماندهی بافت های فرسوده باقرشهر: نقش شهرداری در توسعه پایدار شهری

در پژوهش حاضر، وضعیت محلات فرسوده شهری با تمرکز بر ابعاد کالبدی، خدماتی و اقتصادی مورد بررسی قرار گرفت تا چالش ها و فرصت های بازآفرینی شهری شناسایی شود. یافته ها نشان داد که بخش بزرگی از واحدهای مسکونی با مصالح غیرمقاوم مانند خشت، آجر فرسوده، سقف تیرآهن و طاق ضربی ساخته شده اند و تنها درصد کمی از واحدها از مصالح استاندارد مقاوم بهره مند هستند، وضعیتی که باعث افزایش آسیب پذیری در برابر حوادث طبیعی و انسانی مانند زلزله و آتش سوزی می شود. علاوه بر این، شبکه معابر محلات فرسوده دارای محدودیت های جدی است؛ بیش از ۷۰ درصد معابر عرضی کمتر از شش متر دارند که دسترسی خودروهای امدادی و خدماتی را در مواقع بحرانی محدود می کند و موجب کاهش کیفیت زندگی و افزایش احساس ناامنی در میان ساکنان می شود. از منظر اقتصادی، میانگین درآمد خانوارهای ساکن در این محلات پایین تر از میانگین استانی است و بیش از نیمی از خانوارها اعلام کردند بدون حمایت های مالی و تسهیلات دولتی امکان مشارکت در بازآفرینی و نوسازی واحدها را ندارند. این ترکیب فرسودگی کالبدی، ضعف خدمات شهری و محدودیت توان اقتصادی، بازآفرینی شهری را به یک ضرورت فوری تبدیل کرده است و نشان می دهد که موفقیت برنامه های بازآفرینی تنها از طریق هم افزایی میان حمایت های مالی، توسعه شبکه خدمات شهری و تقویت مشارکت مردمی قابل تحقق است. همچنین این پژوهش بر اهمیت تجربه های بین المللی مانند برنامه های ارتقای محلات در شهرهای هند و بنگلادش تاکید دارد که اصلاح شبکه معابر و افزایش تاب آوری اجتماعی-اقتصادی ساکنان را به عنوان راهبرد اصلی مدنظر قرار داده اند. در نهایت، نتایج پژوهش حاکی از آن است که برای دستیابی به بازآفرینی پایدار و افزایش کیفیت زندگی در محلات فرسوده، باید برنامه های جامع و چندبعدی طراحی شود که همزمان به بهبود شرایط کالبدی، افزایش دسترسی خدمات شهری و ارتقای توان اقتصادی ساکنان توجه داشته باشد و زمینه مشارکت فعال شهروندان در فرآیند تصمیم گیری و اجرای پروژه ها را فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، بافت فرسوده ، توسعه پایدار شهری ، شهرداری ، باقرشهر