ارزیابی واکنشهای آنزیمی القاشده توسط کیتوزان و نقش آن در افزایش ظرفیت آنتی اکسیدانی کالوس بنگدانه سیاه (Hyoscyamus niger L.)

الیسیتورها (محرک های زیستی یا شیمیایی) موادی هستند که با تحریک سیستم دفاعی گیاهان، پاسخ های فیزیولوژیک و متابولیکی را فعال می کنند .کیتوزان از جمله محرک هایی است که سبب فعال­سازی سلسله واکنش­های آنزیمی-دفاعی در گیاه می­شود. در این پژوهش اثر کیتوزان بر میزان فعالیت آنزیم های ضد تنش کالوس بنگدانه سیاه در شرایط درون شیشه­ای بررسی  شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با دو فاکتور شامل کیتوزان در چهار سطح (۱۵۰،۱۰۰،۵۰،۰ میلی گرم بر لیتر) و در سه بازه زمانی (۲۴، ۴۸ و ۷۲ ساعت) در آزمایشگاه کشت بافت گروه علوم باغبانی دانشگاه زنجان انجام گرفت. صفات مورد بررسی شامل میزان آنتی اکسیدان و میزان فعالیت آنزیم­های گایاکول پراکسیداز (GPX)، اسکوربات پراکسیداز(APX) و سوپر اکسید دیسموتاز (SOD) بود. در نتایج تجزیه واریانس، اثرات ساده و متقابل هر دو تیمار زمان و کیتوزان سبب معنی دار شدن نتایج میزان آنتی اکسیدان و میزان فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی شد، به طوری که غلظت ۱۰۰ میلی گرم بر لیتر کیتوزان  در زمان ۲۴ ساعت باعث بیشترین برانگیختگی در آنزیم­های  آنتی اکسیدانی  APX و SOD و قدرت مهار رادیکال آزاد DPPH  به ترتیب به میزان ۰۱۷/۰ و ۵۷/۰  و ۰۶/۶۵ شد. بیشترین میزان گایاکول پراکسیداز در غلظت ۱۵۰ و زمان ۴۸ ساعت و به میزان ۰۰۲۵/۰ بود. با توجه به این نتایج و یافته های پیشین سایر محققان کیتوزان محرکی کارآمد جهت افزایش آنزیم­ها و ترکیبات آنتی اکسیدانی است که حتی در مقادیر کم قادر به تحریک سنتز ترکیبات گیاهی از طریق فعال کردن مکانیسم های دفاعی است.

کلیدواژه ها:

الیسیتور ، بذرالبنج ، پاسخ دفاعی و کالوس