مقایسه دو مدل «ژورنالیسم» و «دعوت» به مثابه دکترین عمومی سازی علم

«عمومی سازی علم» فرآیندی است که در طی آن، تولیدات جامعه علمی به سمع و نظر مخاطبین غیرعلمی رسیده و آنها را نیز از آخرین دستاوردهای اندیشه ای بشر، مطلع می سازد. دغدغه عمومی سازی در وهله اول منوط به معنای علم و رابطه آن با فرهنگ و در قدم دوم منوط به غایتی است که برای علم در نظر گرفته می-شود و متولیان نهاد علم، تکفل آن را بر عهده می گیرند. در قدم بعدی نیز مبتنی بر دکترین و مدل رسانه ای است که اصحاب علم قصد دارند در قالب آن به امر عمومی سازی بپردازند. بر این اساس می توان مدل های مختلفی برای عمومی سازی ذکر کرد؛ در جهان غرب این امر در قالب مدل «ژورنالیسم» صورت گرفته که ناظر به یک روش فناورانه برای توزیع و مدیریت شناختی دانش در سطح عمومی جامعه است. در جهان اسلام اما به دلیل ترادف علم با حکمت، مدل «دعوت» به عنوان دکترین عمومی سازی علم معرفی می شود که الگوی آرمانی در آن، بر هدایت و خیرخواهی نسبت به مخاطبین اصرار می ورزد. مقاله حاضر در سدد است تا با انجام تطبیقی نامتوازن، تفاوت های مبنایی و روشی مدل دعوت حکمی و مدل ژورنالیسم علمی را در چهار ساحت «الگوی ارتباطی»، «محتوا»، «هدف ارتباط» و «مخاطب» تبیین نماید. توجه به این تفاوت ها، بایدها و نبایدهای متفاوتی را پیش روی اندیشمندان و دغدغه مندان عمومی سازی علم در ایران اسلامی می گذارد.

کلیدواژه ها:

ژورنالیسم ، دعوت ، حکمت ، عمومی سازی علم