زمینه های شکل گیری و توسعه رشته بازاریابی شناختی در آموزش عالی ایران: مطالعه ای کیفی با رویکرد تحلیل مضمون

تحولات فناورانه و تغییرات شتابان در نیازهای جامعه، دانشگاه ها را ناگزیر از بازتعریف ماموریت خود و بازنگری در ساختارها و برنامه های درسی کرده است. این ضرورت به ویژه در بستر رشته های نوظهور با ماهیت میان رشته ای بیشتر احساس می شود؛ چرا که این دسته از رشته ها در مرز دانش قرار دارند و نهادینه سازی آن ها مستلزم سیاست گذاری دقیق، ظرفیت سازی نهادی و شناختی و درک جامعی از بسترهای فرهنگی، ساختاری و زیرساختی نظام آموزش عالی است. پژوهش حاضر، با تمرکز بر رشته بازاریابی شناختی به عنوان یک مطالعه موردی، در پی آن است که زمینه های شکل گیری و توسعه رشته های میان رشته ای نوظهور را در آموزش عالی ایران شناسایی و تحلیل کند. به این منظور، با بهره گیری از رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمونی، داده های حاصل از مصاحبه با دوازده تن از خبرگان حوزه بازاریابی شناختی مورد بررسی قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان می دهد که توسعه این حوزه را می توان در قالب دو بعد اصلی توسعه آموزشی و توسعه پژوهشی تحلیل کرد. در بعد آموزشی، مولفه هایی نظیر بازنگری در سرفصل ها، توسعه فضاهای آموزشی و کارگاهی، تقویت نگاه میان رشته ای در آموزش و کاهش سوگیری های فرهنگی و ساختاری شناسایی شده اند. در بعد پژوهشی نیز عواملی همچون گسترش زیرساخت های پژوهش شناختی، افزایش دسترسی به آزمایشگاه های تخصصی، بومی سازی ابزارهای مفهومی و ارزیابی اثربخشی اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی رشته نقش آفرین هستند. افزون بر این، پژوهش حاضر تلاشی است برای تدوین یک چارچوب تحلیلی بومی در راستای پر کردن خلا نظری موجود در ادبیات آموزش میان رشته ای و نهادینه سازی رشته های نوظهور. این چارچوب می تواند برای سیاست گذاران آموزش عالی، برنامه ریزان درسی و نهادهای متولی علم و فناوری در تدوین راهبردهای بومی سازی رشته های میان رشته ای در ایران مفید واقع شود.

کلیدواژه ها:

سیاست گذاری آموزش عالی ، میان رشتگی ، بازاریابی شناختی ، توسعه رشته های نوظهور ، تحلیل مضمونی