تحلیل اثربخشی پلتفرم های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) بر بهبود مهارت های خواندن و نوشتن دانش آموزان

هدف: هدف این پژوهش، سنتز و تفسیر عمیق یافته های مطالعات انجام شده در ایران به منظور تبیین سازوکارها و پیامدهای به کارگیری پلتفرم های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) در بهبود مهارت های بنیادین خواندن و نوشتن دانش آموزان است.روش شناسی: این مطالعه با استفاده از روش شناسی فراترکیب (Meta-synthesis) و رویکرد نظام مند سندلوسکی و باروسو انجام شده است. پایگاه های اطلاعات علمی داخلی شامل SID، Magiran، Noormags و Irandoc در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ به صورت جامع مورد جستجو قرار گرفتند. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج و ارزیابی کیفی مقالات با ابزار CASP، تعداد ۱۵ مقاله پژوهشی (کیفی، ترکیبی و پیمایشی-توصیفی) برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. داده ها از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل و در قالب مضامین اصلی ترکیب شدند. یافته ها: تحلیل فراترکیب به ظهور چهار مضمون اصلی منجر شد: ۱) یادگیری شخصی سازی شده و تطبیقی (Adaptive Learning): پلتفرم های هوش مصنوعی با تحلیل عملکرد آنی دانش آموز، محتوا و تمرینات را متناسب با سطح توانایی و سرعت یادگیری او تنظیم کرده و از شکاف های یادگیری جلوگیری می کنند. ۲) بازخورد هوشمند، فوری و اصلاحی: این سیستم ها با ارائه بازخوردهای دقیق و بی درنگ در مورد خطاهای املایی، ساختار جمله و درک مطلب، فرآیند یادگیری را تسریع کرده و به دانش آموز در خوداصلاحی کمک می کنند. ۳) افزایش انگیزش و کاهش اضطراب از طریق گیمیفیکیشن و تعامل: استفاده از عناصر بازی وارسازی، شخصیت های مجازی و محیط های تعاملی، اضطراب ناشی از قضاوت را کاهش داده و انگیزه درونی دانش آموزان را برای تمرین و تکرار مهارت های خواندن و نوشتن تقویت می کند. ۴) چالش های دوگانه: عدالت آموزشی و شایستگی فناورانه معلم (TPACK): یافته ها نشان می دهند که اثربخشی این پلتفرم ها به شدت تحت تاثیر عواملی چون دسترسی عادلانه به فناوری (شکاف دیجیتال) و توانمندی معلمان در ادغام پداگوژیک این ابزارها در فرآیند تدریس (چارچوب TPACK) قرار دارد.نتیجه گیری: پلتفرم های مبتنی بر هوش مصنوعی ظرفیت تحول آفرینی در آموزش خواندن و نوشتن را دارند، اما موفقیت آن ها یک امر صرفا فناورانه نیست. تحقق این پتانسیل مستلزم سرمایه گذاری همزمان بر زیرساخت های فناورانه برای تضمین عدالت در دسترسی و همچنین توسعه حرفه ای معلمان برای توانمندسازی آن ها در استفاده موثر از این ابزارهای نوین است.

کلیدواژه ها:

فراترکیب ، هوش مصنوعی در آموزش ، مهارت خواندن ، مهارت نوشتن ، یادگیری تطبیقی ، بازخورد هوشمند ، TPACK.