توسعه عدالت آموزشی از طریق فناوری: فراترکیبی از تجارب زیسته معلمان و دانش آموزان در مناطق محروم

هدف: پر کردن شکاف آموزشی در مناطق کمتربرخوردار از طریق فناوری، یک اولویت جهانی است، اما پیاده سازی آن با چالش های زمینه ای پیچیده ای روبروست. این فراترکیب به دنبال توسعه یک درک یکپارچه از چگونگی تجربه فناوری آموزشی توسط بازیگران خط مقدم، یعنی معلمان و دانش آموزان، در مناطق محروم و دورافتاده ایران است. پژوهش به این پرسش پاسخ می دهد: «واقعیت های زیسته، پارادوکس ها و راهبردهای نوظهور مرتبط با به کارگیری فناوری برای تقویت عدالت آموزشی در این بسترها کدامند؟» روش شناسی: جستجویی نظام مند در پایگاه های داده بین المللی (Scopus, Web of Science) و ملی (SID, Magiran) برای مطالعات کیفی منتشرشده بین سال های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۴ (۲۰۱۸-۲۰۲۵) انجام شد. پس از غربالگری ۲۸۰ مقاله، ۱۴ مطالعه کیفی باکیفیت پس از ارزیابی با ابزار CASP انتخاب شدند. داده ها با رویکرد فرامردم نگاری نوبلیت و هیر (۱۹۸۸) تحلیل و سنتز شدند. یافته ها: چهار مضمون اصلی پدیدار شد: پارادوکس دسترسی: فناوری به مثابه فرصت و تشدیدکننده شکاف. فناوری دسترسی بی سابقه ای به دانش فراهم می کند، اما «شکاف دیجیتال سه لایه» (زیرساختی، مادی و پداگوژیک) آن را خنثی کرده و نابرابری ها را تشدید می کند.گذار پداگوژیک: از آموزش ابزار تا تحول در تفکر تربیتی. اثربخشی فناوری به یک تحول عمیق پداگوژیک (TPACK) وابسته است که معلمان این مسیر را یک «مبارزه تنها» توصیف می کنند.سرمایه اجتماعی در گذار: انزوای دیجیتال در برابر اجتماعات یادگیری نوین. فناوری ضمن ایجاد «انزوای دیجیتال»، فرصت هایی برای شکل گیری اجتماعات مجازی و شبکه های حمایتی جدید فراهم می آورد.خلاقیت از دل محدودیت: ظهور نوآوری های بومی. معلمان و دانش آموزان در مواجهه با کمبودها، با «سرهم بندی پداگوژیک» و استفاده خلاقانه از منابع محدود، به نوآوران بومی تبدیل می شوند. نتیجه گیری: سیاست گذاری باید از تمرکز بر سخت افزار به سمت یک مدل اکوسیستمی کل نگر حرکت کند که شامل توسعه زیرساخت، توسعه حرفه ای زمینه محور معلمان و شناسایی و حمایت از نوآوری های بومی باشد.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، فراترکیب ، ایران ، شکاف دیجیتال ، TPACK ، تاب آوری معلمان ، مناطق کمتربرخوردار.