تاملی بر هماندیشی ادبیات بچه خوانی و برنامه فلسفه برای کودکان

ادبیات بچه خوانی، ادبیاتی است برگرفته از ادبیات عامه و راوی آمال و چاره جوییهای انسان در جهان عصر خود. به گواهی اسناد تاریخی، این آثار دستکم در برهه ای از تاریخ ادبیات ایران، مواد خواندنی کودکان و نوجوانان به شمار می آمده اند و مخاطبان و کارکرد ویژه این ادبیات، گواه جایگاه خاص این گونه ادبی در فرهنگ و ادبیات این سرزمین است. ادبیات بچه خوانی راوی روند رشد و تعالی قهرمانانی است که برای التیام رنج ها و سرخوردگیها یا برای دستیابی به آرزوها و برای درک ابهامات و پیچیدگیهای زندگی، پا در جهان پرپیچ و خم تغییرات و دگردیسی ها گذاشته اند؛ قهرمانانی که برای رشد خویش در بزنگاه های بیم و امید، چاره جویی کرده اند و خردورزی و شجاعت آنها، قصه های ماندنی ساخته است. ازاینرو، شناخت و تحلیل این قصه ها می تواند نحوه تفکر و فلسفه ورزی جامعه آفریننده این قصه ها را پیش چشم آورد. همچنین میتوان با روش فلسفه برای کودکان بنمایهها، ظرفیت ها و محدودیت های ادبیات بچه خوانی را شناخت و ارزیابی کرد. این پژوهش درصدد است تا با معرفی مختصر ادبیات بچه خوانی، ظرفیت و محدودیت های این مجموعه را در پرورش انواع تفکر به روش فلسفه برای کودکان، بررسی کند. به همین منظور دو اثر نام از »رند و زاهد« و »موش و گربه« آشنای مجموعه قصه های ادبیات بچه خوانی، انتخاب و در این مجال بررسی شده اند. نتایج این پژوهش نشان میدهد هرچند ساختار و مضامین قصه های ادبیات بچه خوانی با اصول ادبیات کودک و نوجوان امروز متفاوت است، اما میتوان با بازنگری و بازآفرینی، از ظرفیت فلسفی ارزشمند این قصه ها به روش برنامه فلسفه برای کودکان بهره برد. علاوه براین، در اثنای بررسی و تحلیل قصه ها، راهکارها و پرسشها و فعالیت هایی برای برنامه فلسفه برای کودکان ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

ادبیات عامه ، ادبیات بچه خوانی ، فلسفه ، رند و زاهد ، موش و گربه ، برای کودکان