تحلیل غنای فلسفی در داستان«بیعقل و باعقل » جهت استفاده در حلقه کندوکاو فبک (برگزیده از داستانهای مثنوی مولوی با بازنویسی مرحوم آذر یزدی)

برنامه فلسفه برای کودک (فبک) با هدف پرورش کودکان (و در نتیجه، بعدها بزرگسالانی) متفکر، روش آموزشی نوظهوری است که با زبانی که کودک گوش شنیدن آن را دارد یعنی داستان، منادی دعوت به تفلسف است. بایسته های مختلفی برای داستانهای استاندارد فبکی مطرح شده که یکی از مهمترین آنها در رابطه با غنای فلسفی داستان است. موضوع نوشتار حاضر که به شیوه توصیفی تحلیلی به رشته تحریر درآمده، عبارت است از بررسی غنای فلسفی به صورت بی موردی در داستان «بیعقل و باعقل» از مجموعه داستان های مثنوی مولوی (به عنوان یک اثر کلاسیک و بومی فاخر در حوزه ادبیات فارسی) که به قلم مرحوم آذر یزدی (پدر ادبیات کودک و نوجوان ایران) در جلد چهارم مجموعه قصه های خوب برای بچه های خوب به نثر درآمده است. در پژوهش حاضر در مجموع ده مولفه برای غنای فلسفی یک داستان استقرا شده که هشت مولفه ی آن در داستان مورد بحث به خوبی مشهود است: برخورداری از بن مایه ی فلسفی نیرومند، پوشش دادن جنبه های مختلف فلسفه، شناساندن خود و محیط به کودکان، اهتمام به ارزش های اخلاقی، بازتاب دادن مهارت تفکر نقادانه، عاری بودن از تلقین، به نمایش گذاشتن دو الگوی متفاوت و بازسازنده جریان کندوکاو از طریق این الگوها؛ ضرورتی ندارد اما فقدان دو مولفه دیگر یعنی حکایتگر احترام به دیگری بودن و رشد الگوها در جریان داستان نیز قابل جبران است؛ با تعریف فعالیت فکری در قالب طرح درس برای حلقه ی کندوکاو که نمونه ای از آن در مقاله طرح شده است. پژوهش حاضر به طور خاص، نشان از غنای فلسفی داستان بی عقل و باعقل دارد؛ و همچنین به طور عام می تواند حاکی از اعتمادپذیری آثار کلاسیک ادبی به منظور تامین محتوای لازم برای مدل آموزشی فبک باشد.

کلیدواژه ها:

فبک ، مثنوی مولوی ، مجموعه قصه های خوب برای بچه های خوب ، غنای فلسفی ، داستان