جستاری در رابطه با مفهوم Caring در تعلیم و تربیتدانش آموزان دوره دبستان و برنامه آموزش فلسفه برای کودکان

برنامه فلسفه برای کودکان (p۴c) با هدف تقویت مهارتهای تفکر نقادانه، خلاقانه و مراقبتی در کودکان، به عنوان یکی از مهمترین ابتکارات در حوزه تعلیم و تربیت دوره ابتدایی مطرح شده است. این نوشتار به بررسی برنامه آموزش فلسفه برای کودکان و ارتباط آن با مفهوم تفکر مراقبتی (Caring Thinking) در دانش آموزان می پردازد. سواالت اصلی پژوهش عبارتاند از: ۱) برنامه آموزش فلسفه برای کودکان (p۴c) چیست؟۲ ) مفهوم تفکر مراقبتی در تعلیم و تربیت چگونه تعریف میشود؟ ۳) چه ارتباطی بین برنامه p۴c و تفکر مراقبتی وجود دارد؟ در این مقاله از روش کیفی و شیوه توصیفی - تحلیلی استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که برنامه p۴c بهعنوان یک الگوی تربیتی نوین، با تاکید بر تشکیل حلقههای کندوکاو، به دنبال اصلاح نظام آموزشی از طریق تقویت تفکر و پژوهش در کودکان است. این برنامه نه تنها مهارتهای شناختی مانند استدالل و داوری را پرورش می دهد، بلکه به دنبال تربیت شهروندانی مسئول، خودانتقادگر و حساس به محیط است. تفکر مراقبتی به عنوان یکی از ارکان اصلی این برنامه، فراتر از اخلاق غمخوارانه یا دلسوزانه (به تعبیر نل نودینگز)، به معنای توجه به دیگری، درک موقعیتهای پیچیده انسانی و ایجاد ارتبطی متقابل و معنادار است. این نوع تفکر، ترکیبی از عقالنیت، خلاقیت و همدلی است که در فرآیند کندوکاو فلسفی تقویت میشود. برنامه p۴c با تقویت تفکر مراقبتی، کودکان را قادر می سازد تا در عین حفظ استقلال فکری، به دیگران احترام بگذارند و در تعاملات اجتماعی خود، مسئولیت پذیری و همدلی را تجربه کنند. این برنامه نشان میدهد که تفکر مراقبتی، فراتر از اخلاق غمخوارانه، یک رویکرد جامع و چندبعدی است که در تعامل با تفکر نقادانه و خلاقانه، میتواند به کودکان کمک کند تا به شهروندانی مسئول و متفکر تبدیل شوند. در این مقاله، ارتباط بین برنامه p۴c و تفکر مراقبتی باتاکید بر دیدگاه های پیشگامان این حوزه مورد بررسی قرار گرفته است .

کلیدواژه ها:

تفکر مراقبتی ، فلسفه برای کودکان (p۴c) ، تعلیم و تربیت ، دوره ابتدایی ، حلقههای کندوکاو ، تفکر نقادانه