بررسی انتقادی دیدگاه ملاصدرا نسبت به فلسفه اشراقی و حکمت متعالیه میر داماد

مقاله حاضر با عنوان «بررسی انتقادی دیدگاه ملاصدرا نسبت به فلسفه اشراقی و حکمت متعال یه میر داماد»، با هدف تحلیل مقایسهای و انتقادی دیدگاههای فلسفی صدرالمتالهین شیرازی نسبت به دو جریان مهم پیش از او یعنی فلسفه اشراقی سهروردی و حکمت متعالیه میرداماد نگاشته شده است. در این پژوهش، تالش شده است با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و بهرهگیری از منابع مکتوب فلسفی و تفسیری، مهمترین نقاط افتراق و اشتراک میان این سه نظام فکری برجسته شناسایی شود. روش پژوهش، مطالعات اسنادی و تحلیل تطبیقی متون فلسفی است، که بر مبنای آثار اصلی ملاصدرا و میرداماد و نیز تفاسیر معاصر صورت گرفته است. یافته های این پژوهش نشان میدهد که ملاصدرا با حفظ عناصر مثبت فلسفه اشراق ی چون نور، شهود و زبان تمثیلی، آنها را در چارچوب عقالن ی و هستیشناختی خاص خود بازسازی میکند و از رویکرد صرفا شهودی فاصله میگیرد. همچن ین، با انتقاد از مبانی فلسفی میرداماد بهویژه در مسئله حدوث دهری و اصالت ماهیت، نظریههایی بنیادین همچون «اصالت وجود»، «تشکیک وجود»، و «حرکت جوهری» را مطرح میسازد که نشانگر بنای مکتبی مستقل و نظاممند است. ملاصدرا در مواجهه با استاد خود، نقش یک فیلسوف منتقد، خالق و نظامساز را ا یفا میکند؛ نه صرفا یک مفسر یا پیرو. در نتیجه، ملاصدرا را نمیتوان صرفا ادامهدهندهی مشرب استاد یا احیاگر فلسفه اشراق دانست، بلکه و ی با تلفیق عقل، شهود و وحی، مکتبی جدید با ساختاری منسجم و نوآورانه تحت عنوان حکمت متعالیه بنیان مینهد.

کلیدواژه ها:

ملاصدرا ، حکمت متعالیه ، میرداماد ، فلسفه اشراقی ، سهروردی