نقش دوگانهی هوش مصنوعی در امنیت سایبری سازمانی: ارتقاءها و تهدیدها

با پیشرفت روزافزون فناوری، هوش مصنوعی (AI) بهعنوان نیرویی تحول آفرین در امنیت سایبری سازمانها مطرح شده است. این مقاله با رویکرد مروری نظاممند، ابتدا سیر تکاملی و زمینه های کاربرد AI در دفاع سایبری را تشریح میکند و سپس به بررسی قابلیتهای کلیدی آن در شناسایی و پیش بینی تهدیدها میپردازد. مطابق با مطالعات غفوری و همکاران (۴۰۴۱)، الگوریتم های یادگیری ماشین توانمندی باالیی در تشخیص نفوذ و تحلیل بیدرنگ داده ها دارند؛ از سوی دیگر، مطالعات حسینی (۳۰۴۱ ) نشان میدهد که ادغام هوش مصنوعی در راهبردهای امنیتی سازمانی باعث افزایش دقت و سرعت واکنش به حملات می شود. با این حال، کاربرد AI در دست مهاجمان نیز امکانات نوینی برای طراحی حملات پیشرفته و دور زدن مکانیزمهای دفاعی فراهم آورده است؛ همان گونه که محمودی و بحرکاظمی ( ۳۰۴۱) تاکید کرده اند، حملات تعمیم پذیر (Adversarial) از مهم ترین چالشهای جدید هستند که نیازمند توسعه تکنیک های پیشرفته و مقاومسازی مدل ها میباشد. در ادامه، دستاوردهای پژوهش های کاوه و بارانی در زمینه بهکارگیری ابزارهای AI توضیح داده شده است؛ این مطالعات نشان میدهد که سیستم های تشخیص خودکار تهدید با استفاده از الگوریتم های پیشبینکننده و مکانیزم های پاسخگویی بلادرنگ، می توانند هم دقت شناسایی را بالا ببرند و هم زمان واکنش به حملات را بهطور قابل توجهی کاهش دهند. یافته های این مرور نشان می دهد که هوش مصنوعی با اتکا بر سه رکن اصلی کشف پیشدستانهی تهدیدات، تحلیلهای پیشبینکننده و پاسخ خودکار به حوادث تو سعه قابلیتهای دفاعی را میسر میسازد. در عین حال، ضعف مدلها در برابر حملات تعمیمپذیر و چالشهای مقیاسپذیری و شفافیت (XAI) ضرورت توسعه روشهای تفسیرپذیر در ابعاد بزرگ را برجسته می کند. در پایان، این مقاله بر اهمیت تعامل و همکاری میان دانشگاهها، صنعت و نهادهای دولتی به منظور پیشبرد سامانههای مقاوم مبتنی بر AI و تربیت نیروی متخصص تاکید دارد و چشمانداز پژوهش های آینده را در زمینه تکنیک های قابل تفسیر در مقیاس کالن و حفظ حریم خصوصی تبیین میکند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، امنیت سایبری ، تهدیدها ، دفاع سایبری ، الگوریتم های یادگیری ماشین ، حملات تعمیم پذیر ، تکنیک های پیشرفته ، مقاومسازی مدل ها ، سیستم های تشخیص خودکار ، الگوریتم های پیشبینکننده ، مکانیزم های پاسخگویی ، تحلیلهای پیشبینکننده ، چالشهای مقیاسپذیری ، شفافیت ، تعامل و همکاری ، سامانههای مقاوم ، تکنیک های قابل تفسیر ، حفظ حریم خصوصی