سرمایه اجتماعی، سازمان های مردم نهاد و توسعه رفتارهای محیط زیستی

توسعه، محیط زیست و پایداری سه مفهوم در هم تنیده در دوران معاصر هستند که پیوند مناسب میان آنها بخشی ضروری از تغییر جوامع به سمت آینده ای پایدارتر است. در حالی توسعه به عنوان پیش فرض برای حرکت جوامع تلقی می شود که حفاظت از محیط زیست برای دستیابی به سوی تعادل در حوزه اقتصاد، محیط زیست و جامعه، گریزناپذیر می باشد. در این راستا، رفتار محیط زیستی اقدام هدفمندی است که می تواند تاثیر منفی بر محیط را کاهش دهد. عملکرد انسانی نظیر بهره برداری نامناسب از منابع و ...، تاثیر زیان بار بر محیط زیست را تشدید کرده است. در این زمینه، سازمان های مردم نهاد با برخورداری از ظرفیت هایی چون توانمندی در ایجاد بسترهای لازم برای تغییر رفتار در جهت حمایت از محیط زیست، می توانند ایفای نقش کنند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل جامعه شناختی تاثیر سرمایه اجتماعی اعضای سازمان های مردم نهاد بر رفتارهای محیط زیستی می باشد. روش پژوهش، پیمایش و ابزار آن پرسشنامه بوده است. جامعه آماری، همه اعضای سازمان های مردم نهاد محیط زیستی شهر تهران بودند. حجم نمونه ۳۷۶ نفر با روش نمونه گیری تصادفی نسبی انتخاب شد. مطابق نتایج پژوهش، میزان سرمایه اجتماعی و رفتارهای محیط زیستی بیشتر پاسخ گویان در «حد متوسط و بیشتر» بود. همبستگی میان متغیرها نیز مثبت و معنی دار بود. همچنین، متغیرهای مستقل ۶/۳۸ درصد بر متغیر وابسته تاثیر گذاشته اند. می توان گفت که اعضای سازمان های مردم نهاد با برخورداری از سرمایه اجتماعی می توانند علاوه بر رفتارهای حوزه خصوصی خود همچون مصرف انرژی، در ایجاد و گسترش ارتباطات، توانمندسازی جوامع، استفاده از ظرفیت های محلی، بسترسازی برای توسعه پایدار تعیین کننده باشند. بدین ترتیب، نتایج پژوهش بیانگر آن است که سرمایه اجتماعی می تواند پیش بینی کننده رفتارهای محیط زیستی مسئولانه باشد.

کلیدواژه ها:

سازمان های مردم نهاد محیط زیستی ، سرمایه اجتماعی ، رفتارهای محیط زیستی خصوصی ، رفتارهای محیط زیستی حوزه عمومی ، تهران