بررسی باستان شناختی بافت تاریخی شهر سرایان

بخش عمده ای از مساحت کشور ایران، نواحی گرم وخشک است. بافت شهری در این مناطق متناسب با اقلیم گرم وخشک به وجود آمده و به گونه ای طراحی شده است که پاسخ گوی نیازهای ساکنان آن باشد. از این دیدگاه، تمام بافت های نواحی گرم وخشک ایران شرایط به نسبت یکسانی دارد. سرایان نیز از شهرهایی است که در حاشیه کویر مرکزی ایران واقع شده و بافت تاریخی ارزشمند و متناسب با شرایط کویری دارد. این شهرستان در شمال غربی استان خراسان جنوبی قرار گرفته و به دلیل دارا بودن ویژگی های اقلیمی، جغرافیای زیستی و هم جواری با کوه و دشت، و قرار گرفتن در مسیر جاده ارتباطی خراسان بزرگ، برای سکونت مکانی مناسب بوده و این امر موجب رشد و توسعه آن در دوره های مختلف تاریخی شده است. در بافت قدیم شهر سرایان، آثار معماری از دوران تیموری تا پهلوی وجود دارد. آثار معماری برجای مانده از بازار، مسجدجامع، کاروان سرا، شش محله مختلف با آب انبارها و مساجد کوچک خود، دلیلی بر پویایی این بافت در گذشته نه چندان دور است. هدف از بررسی و شناسایی همه جانبه این نوع بافت، مطالعه معماری گذشته این منطقه و تبیین هویت ساخت وساز ساختمان های نواحی حاشیه کویری ایران است؛ ازهمین رو نگارش مقاله حاضر براساس گردآوری اطلاعات از طریق مطالعات میدانی و به روش پیمایشی در محل با روی کرد تاریخ فرهنگی انجام گرفته و هدف از آن، دریافت منطق چیدمان ساختمان ها و بازسازی بخش ازبین رفته بافت قدیم شهری و محله ای سرایان از عهد صفوی تا دوره پهلوی اول است.

کلیدواژه ها:

Southern Khorasan ، Historical Ural planning ، Sarayan ، District ، Market ، واژه های کلیدی: خراسان جنوبی ، سرایان ، بافت تاریخی ، محله ، بازار