ارزیابی و بهینه سازی مدیریت پروژه های عمرانی شهری با رویکرد کاهش هزینه و زمان اجرا

پژوهش حاضر به بررسی و بهینه سازی مدیریت پروژه های عمرانی شهری با رویکرد کاهش هزینه و زمان اجرا پرداخته است و از نظر هدف در دسته تحقیقات کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها در زمره مطالعات توصیفی–تحلیلی قرار دارد. جامعه آماری شامل کارشناسان فنی، مهندسین مشاور، سرپرستان کارگاه و مدیران پروژه فعال در حوزه پروژه های عمرانی شهرداری بوده و نمونه گیری به روش تصادفی طبقه ای انجام شد تا نماینده بخش های مختلف فنی و مدیریتی باشد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر شاخص های PMBOK و مدل BIM و مصاحبه نیمه ساختاریافته با هدف استخراج دیدگاه های کارشناسان درباره چالش ها، محدودیت ها و راهکارهای بهینه سازی مدیریت پروژه بود. پایایی و روایی ابزار با استفاده از روش های آماری و نظر خبرگان تایید شد. داده های کمی حاصل از پرسشنامه ها با استفاده از نرم افزار SPSS تحلیل شد و آزمون های T تک نمونه ای، ANOVA و همبستگی پیرسون برای بررسی تفاوت ها و روابط متغیرها به کار گرفته شدند. نتایج نشان داد که شاخص های مدیریت زمان، هزینه و محدوده در پروژه های شهرداری به طور معناداری کمتر از استانداردهای توصیه شده هستند و تاخیر و افزایش هزینه در پروژه ها پدیده ای مستمر و قابل توجه است. تحلیل ها نشان داد که سابقه کاری و تجربه کارشناسان تاثیر مستقیمی بر کیفیت برنامه ریزی و کنترل پروژه ها دارد و بهره گیری از فناوری های نوین، به ویژه BIM، با کاهش زمان تاخیر پروژه ها همبستگی مثبت دارد. شبیه سازی پروژه ها در Primavera نشان داد که اصلاح فرآیند تامین مصالح و کاهش زمان انتظار در گلوگاه های اجرایی می تواند به کاهش متوسط ۱۲٪ در کل زمان پروژه ها منجر شود و تحلیل AHP نشان داد که کیفیت برنامه ریزی اولیه و استفاده از فناوری های نوین مهم ترین معیارها در کاهش زمان و هزینه پروژه ها هستند. بررسی اختلاف هزینه واقعی و برآورد اولیه نیز بیانگر افزایش قابل توجه هزینه ها، به ویژه در پروژه های معابر و پل ها، است که ناشی از تغییرات غیرمنتظره در طراحی، مشکلات تملک زمین و محدودیت منابع مالی می باشد. یافته ها حاکی از آن است که ضعف در برنامه ریزی، محدودیت منابع، عدم هماهنگی میان ذی نفعان و عدم بهره گیری کامل از فناوری های نوین از عوامل اصلی افزایش هزینه و تاخیر پروژه ها محسوب می شوند و تاکید می کند که برای ارتقای عملکرد مدیریت پروژه های شهری لازم است تمرکز بر بهبود برنامه ریزی اولیه، آموزش و انتقال تجربه کارکنان، بهره گیری گسترده از فناوری های دیجیتال، بهینه سازی مسیر بحرانی و تامین منابع و پایش مستمر شاخص های عملکردی انجام شود. این پژوهش با تلفیق داده های میدانی، تحلیل آماری و شبیه سازی، تصویری جامع از وضعیت مدیریت پروژه های عمرانی شهری ارائه می دهد و نشان می دهد که اجرای راهکارهای مدیریتی و فناوری محور می تواند نقش موثری در کاهش هزینه و زمان اجرا، افزایش بهره وری منابع و بهبود کیفیت پروژه های شهری ایفا کند و در نهایت منجر به همسویی عملکرد پروژه ها با استانداردهای بین المللی و ملی شود، که این امر اهمیت ویژه ای برای تصمیم گیرندگان و مدیران شهری دارد و می تواند مبنای سیاست گذاری و برنامه ریزی راهبردی در پروژه های عمرانی شهرداری ها قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت پروژه ، پروژه های عمرانی شهری ، کاهش هزینه ، کاهش زمان ، بهینه سازی ، شهرداری ، BIM ، کنترل پروژه