بررسی حالت ایستایی در دوران پیش از تاریخ سرزمین ما(بر بنیاد نظریه تمدنی توینبی و تطبیق با شواهد باستانی)

در تفکر توینبی (۱۸۸۹-۱۹۷۵)، دوران ایستایی جامعه را می­ توان دوره نا پویایی، سکون و بی تحرکی دانست. اعضای چنین جامعه­ای پاسخی در برابر چالش­های پیش رو نداشته، حالتی منفعل به خود گرفته و تسلیم شرایط موجود می­ شوند. به عبارتی، جامعه ایستایی همچون ماد، جامعه ای است که در حالت کلی تا حدودی فاقد مکانیسم های اساسی دگرگون بخش بوده و نوعی راکد بودن و بی­ حرکتی از شاخصه ­های آن تلقی می ­شود. طبق چنین نظریه­ای، پیدایش تمدن در ایران باستان نتیجه­ یک انقلاب و همچنین حرکت جامعه از گذشته­ ای ایستا به سوی آینده­ای پویا تلقی می ­شود. درهرحال، این مقاله با استفاده از روش تحقیق تاریخی در پی این هدف است که مشخصه های جامعه ماد را پیش از مرحله پویایی با استناد به شواهد موجود موردبررسی قرار داده و تحلیل نماید. رهاورد این پژوهش نشان دادن چگونگی تطبیق یا احتمالا عدم تطبیق نظریات تمدنی توینبی با بخشی از تاریخ ایران باستان است. درعین حال، تجزیه وتحلیل مشخصات کلی جامعه ایستای ماد با استناد بر حقایق و شواهد تاریخی و این که هرگز جامعه ای همچون ماد به رغم ایستایی به طور مطلق فاقد دگرگونی درونی نبوده، از دیگر دستاوردهای پژوهش حاضر است.