رهیافت جامعه شناختی نصر حامد ابوزید به مسئله زن در جهان معاصر عرب

با تغییر موقعیت و بهبود منزلت اجتماعی و حقوق انسانی زنان در بستر تحول پاردایمیک و گفتمانی فرهنگ اروپا در قرون اخیر و انتقال دستاوردهای فکری آن به جهان اسلام، مسئله زنان از موضوعات مهم جامعه ­شناختی جهان اسلام شد. درهم ­تنیدگی مسائل و تسلط گفتمان دینی در جهان اسلام نیز بخش مهمی از بحث و گفت وگو درباره زنان را در حوزه دین و حیطه شریعت قرار می ­دهد، به این ترتیب زن از مسائل متفکران مسلمان می­شود و همچنین چالش­ های بومی زن معاصر موجب­ شد پژوهش ­های میان رشته ­ای و تخصصی در امور زنان شکل ­گیرد. نصر حامد ابوزید نومعتزلی، اندیشمند مسلمان با بهره­ گیری از آموزه ­های اسلامی و علومی چون جامعه­ شناسی، زبان­شناسی و رویکردی انسان­گرایی و روش ­هایی همچون هرمنوتیک با نگاهی نو و مفسرانه که برگرفته از رویکرد قرآنی است، به مسئله زن توجه ویژه ­ای دارد. تلاش ­های وی متمرکز بر بازنمایی چهره زن مسلمان با رویکرد جامعه­ شناختی، متناسب با تحولات عصری درباره حقوق و بحران ­های اجتماعی زنان است. پژوهش پیش­رو در­پی ­دست­یابی بر مولفه های مفسرانه حامد ابوزید و راه حل او برای مسئله زنان است. وی معتقد است چالش ­های معاصر زن مسلمان نه برآمده از قرآن، بلکه در سنت ­های مردانه، تسلط فضای پدرسالارانه و تصلب گرای عرب ریشه دارد. وی با بیان اینکه «مسئله زن اساسا امری اجتماعی ­است» آن را از امور دینی جدا می­کند و برآن­ است تا با الگو گرفتن از نگاه قرآن به زنان، توجه به تاریخ مندی متن مقدس و درنهایت توسل به سکولاریسم در قانون­گذاری، به حل آن بپردازد. این پژوهش برای پرداختن به آرای حامد ابوزید از روش توصیفی تحلیلی متکی بر تحلیل محتوا بهره­ گرفته ­است.

کلیدواژه ها:

Woman ، Hamed Abu Zayd ، Islam ، Neo-Mu'tazilites ، Historicism ، Secularism.​​​​​​​ ، زن ، حامد ابوزید ، اسلام ، نومعتزله ، تاریخ مندی ، سکولاریسم.