تحلیل ظرفی های معماری بومی در طراحی ضوابط ساخت و ساز شهری؛ با تمرکز بر الگوهای کالبدی محلات قدیمی شهر خوی

پژوهش حاضر با هدف بررسی ظرفیت های معماری بومی و ارزیابی ضوابط ساخت وساز شهری در شهر خوی انجام شده است. با توجه به اهمیت حفظ هویت فرهنگی و تاریخی در بافت های قدیمی، این مطالعه تلاش کرده است تا میزان هماهنگی ساخت وسازهای جدید با اصول معماری سنتی را از دیدگاه شهروندان و کارشناسان مورد سنجش قرار دهد. روش تحقیق ترکیبی بوده و شامل تحلیل های توصیفی و استنباطی بر اساس داده های حاصل از پرسش نامه های تکمیل شده توسط ۱۲۰ نفر از ساکنان محلات قدیمی، و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از کارشناسان و معماران محلی است. نتایج نشان داد که رضایت شهروندان از مولفه هایی مانند هماهنگی فرم بنا با معماری بومی و استفاده از مصالح سنتی پایین تر از حد مطلوب است. آزمون ANOVA نشان داد که نوع ساخت وساز تاثیر معناداری بر رضایت شهروندان دارد، به طوری که ساخت وسازهای سنتی بیشترین رضایت را ایجاد کرده اند. همچنین، تحلیل همبستگی نشان داد که هماهنگی فرم بنا با معماری سنتی بیشترین ارتباط را با رضایت عمومی دارد. مضامین استخراج شده از مصاحبه ها نیز حاکی از وجود چالش هایی نظیر نبود ضوابط مشخص، بی توجهی به مصالح بومی، و تضاد میان مقررات شهری و بافت تاریخی هستند. در مقایسه با مطالعات پیشین، یافته های این پژوهش تاکید می کنند که حفظ اصول معماری بومی و مشارکت جامعه محلی در تدوین ضوابط ساخت وساز، نقش کلیدی در ارتقاء کیفیت زندگی شهری و رضایت اجتماعی دارند. در پایان، پیشنهاد می شود که سیاست گذاران شهری با بازنگری در مقررات موجود، زمینه تلفیق هوشمندانه میان معماری سنتی و نیازهای معاصر را فراهم سازند تا توسعه شهری در شهرهای تاریخی مانند خوی، به گونه ای پایدار و فرهنگی محور تحقق یابد.

کلیدواژه ها:

معماری بومی ، ساخت وساز شهری ، رضایت شهروندان ، هویت محله ، بافت تاریخی.