واکاوی تجارب زیسته شهروندان شرق اصفهان در مواجهه با خشکسالی در حوضه آبریز زاینده رود

وقوع پدیده زیان بارخشکسالی و پیامدهای آن، نه تنها محیط طبیعی گیاهی و جانوری را تحت تاثیر قرار می دهد بلکه در بعد انسانی اقشار مختلف جامعه را تحت الشعاع خود قرار داده و می تواند افراد را با مشکلات متعدد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و. . . مواجه سازد. در سال های اخیر، همگام با رشد جمعیت و وقوع تغییرات و نوسانات اقلیمی، مناطق مرکزی کشور به ویژه حوضه آبریز زاینده رود با بحران های متعددی در حوضه خشکسالی و بی آبی مواجه شده است. فقر، مهاجرت های گسترده، رقابت بین انواع مصرف آب و وجود بهره برداران مختلف و درگیری های متعدد بخشی و منطقه ای، کاهش میزان سرمایه اجتماعی و بسیاری موارد دیگر از جمله پدیده هایی است که سرمنشا آن خشکسالی های متعدد و پیاپی چند سال اخیر است. در این راستا پژوهش حاضر در پی فهم تجارب زیسته شهروندان حوضه آبریز زاینده رود در شهرها و روستاهای شرق اصفهان در مواجهه با خشکسالی می باشد. روش پژوهش در این مطالعه کیفی و از نوع تحلیل مضمون، جامعه آماری شامل شهروندان حوضه آبریز زاینده رود در شهرها و روستاهای شرق اصفهان، نمونه گیری پژوهش هدفمند و روش جمع آوری اطلاعات از نوع مصاحبه های عمیق و نیمه عمیق می باشد. بر این اساس ۳۰ نفر از شهروندان ساکن شرق اصفهان در حوضه آبریز زاینده رود تحت بررسی قرار گرفته است. مصاحبه ها تا جایی ادامه داشت که محقق به اشباع نظری دست یابد. یافته های پژوهش در قالب ۱۰۴ دسته مفهومی، ۲۱ مضمون فرعی و ۶ مضمون اصلی دسته بندی شده است. مضامین اصلی استخراج شده از درون مصاحبه ها به عنوان پیامدهای اجتماعی و سیاسی بحران خشکسالی زاینده رود عبارتند از تجربه غم انگیز زندگی همراه با احساس یاس و ناامیدی، کاهش سرمایه اقتصادی، کاهش سرمایه اجتماعی، کاهش سرمایه فرهنگی، کاهش سرمایه سیاسی و حکمرانی نامناسب آب. این یافته ها بیانگر آن است که بحران خشکسالی تقریبا تمامی ابعاد فردی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی زندگی ساکنان حوضه شرق اصفهان به ویژه کشاورزان و باغداران را تحت تاثیر قرار داده است.

کلیدواژه ها:

خشکسالی ، احساس یاس و ناامیدی ، کاهش سرمایه اجتماعی ، کاهش سرمایه سیاسی ، حکمرانی نامناسب آب ، زاینده رود.