بررسی و اولویت بندی مولفه های موثر بر ساختار فضایی شهرهای کوچک (نمونه مورد مطالعه: شهر چناران)

افزایش چشمگیر جمعیت شهرها و همچنین توسعه افقی و گسترده آن ها منجر به بروز مشکلاتی گردید که ساختار فضایی نامتعادل یکی از پیامد های اصلی آن است. ازجمله عوامل موثر بر ساختار فضایی، می توان به ویژگی های کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و جمعیتی شهرها اشاره نمود. میزان تاثیر هریک از مولفه های مذکور بر ساختار فضایی شهر متفاوت است. ازطرفی ویژگی های مذکور به نوعی می تواند تابع اندازه شهر نیز باشد که کمتر در مطالعات به آن پرداخته شده است. شهر چناران به جهت توسعه ناهماهنگ و ناهنجار دارای مشکلات عدیده ای به لحاظ ساختار فضایی است، ازاین رو به عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب گردید. پژوهش حاضراز نوع کاربردی است. دراین تحقیق برای محاسبه و تجزیه و تحلیل داده ها، با توجه به فاصله ای بودن مقیاس اندازه گیری و نیز زیاد بودن حجم نمونه، از آزمون T، همبستگی پیرسون و روش تحلیل رگرسیون خطی استفاده شد. نتایج حاکی از آن بود که مولفه های کالبدی، ترافیکی، کارکردی، اندازه شهر و ادراک محیط، در شکل گیری ساختار فضایی شهرها موثرند. همچنین نتایج مطالعه حاضر نشان داد، بیشترین میزان تاثیر را در ساختار فضایی شهر چناران به ترتیب اولویت، معیار های کالبدی (شامل زیر معیار های دسترسی و تراکم ساختمانی) و ترافیکی (میزان جذب جمعیت در محور ها) دارند. معیار کارکردی (شامل زیر معیار های اختلاط فعالیت ها، سازگاری و موقعیت قرار گیری فعالیت ها) در اولویت بعدی قرار دارد. میزان تاثیرگذاری متغیر شهر کوچک در ساختار فضایی شهر چناران در اولویت چهارم قرار می گیرد. معیار محیطی(ادراکی) نیز به عنوان اولویت آخر در ساختار فضایی شهر تاثیرگذار است.

کلیدواژه ها:

ساختار فضایی ، شاخص های موثر بر ساختار فضایی ، اندازه شهر ، شهر چناران.