ارزیابی پارامتر‎های ژنتیکی عملکرد و صفات مهم زراعی ژنوتیپ‎های گلرنگ حاصل از تلاقی رقم امید بخش ۹۳ × آمریکایی تحت تنش خشکی

به‎منظور مطالعه نوع عمل ژن‎ها برای صفات کمی گلرنگ، ابتدا دو ژنوتیپ رقم امید بخش ۹۳ و آمریکایی تلاقی داده شد. سپس والدین همراه با نسل‎های F۱، F۲، BC۱.۱ و BC۱.۲ حاصل از تلاقی فوق در شرایط تنش خشکی و در قالب طرح بلوک‎کامل تصادفی با دو تکرار در مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی دانشگاه شهید باهنر کرمان در سال ۱۴۰۰-۱۴۰۱ مورد بررسی قرار گرفتند. در مرحله ۱۰ درصد تکمه‎دهی و تا مرحله رسیدگی کامل، تنش خشکی اعمال شد. صفات ارتفاع بوته، SPAD، تعداد شاخه فرعی، تعداد غوزه، عملکرد تک بوته، روز تا ۵۰ درصد تکمه دهی و روز تا ۵۰ درصد گل‎دهی اندازه‎گیری شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تفاوت معنی‎داری بین میانگین مربعات نسل‎ها برای تمامی صفات وجود داشت. همچنین نتایج تجزیه میانگین نسل‎ها نشان داد که در شرایط عدم تنش (نرمال) بیشتر صفات به جزء تعداد شاخه فرعی و تعداد غوزه، کای اسکوئر و آزمون مقیاس انفرادی آنها معنی دار نشد و تحت کنترل ژنتیکی مدل سه پارامتری افزایشی - غالبیت قرار گرفتند. همچنین در شرایط تنش خشکی نیز در کنترل وارثت تمامی صفات کای اسکوئر و آزمون مقیاس (A، B،  Cو D) آنها معنی‎دار شد. علامت مخالف h و l در صفات ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی و تعداد غوزه در شرایط تنش خشکی نشان‎دهنده اپیستازی از نوع مضاعف می باشد. این نوع از اپیستازی با کاهش تنوع در نسل F۲ و نسل‎های بعد سبب اختلال در فرایند گزینش می‎گردد و نشان دهنده پیچیدگی کنترل ژنتیکی این صفات در این تلاقی می‎باشد.

کلیدواژه ها:

اپیستازی ، اجزای واریانس ژنتیکی ، تجزیه میانگین نسل ها ، تنش رطوبتی