بررسی تاثیر خصوصیات فیزیولوژیک گندم دوروم بر عملکرد تحت شرایط دیم با استفاده از روش های آماری چند متغیره

خشکی باعث تغییرات متعدد فیزیولوژیک و کاهش قابل توجه پارامترهای رشد گیاه و عملکرد گندم شده و ساختار ارتباط بین پارامترهای فیزیولوژیک، رشدی و عملکردی نسبت به شرایط نرمال را تحت تاثیر قرار می دهد. به منظور بررسی ارتباط بین خصوصیات فیزیولوژیک با عملکرد دانه گندم دوروم تحت شرایط دیم، تعداد ۱۰ ژنوتیپ در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در طی سال های زراعی ۱۳۹۷-۱۳۹۶ و ۱۳۹۸-۱۳۹۷ در شهرستان کوهدشت با شرایط آب و هوایی نیمه گرمسیری ارزیابی شد. بر اساس داده های مرکب از دو سال آزمایش، همبستگی فنوتیپی صفات نشان داد که تمام خصوصیات فیزیولوژیک با عملکرد همبستگی مثبت داشتند. همبستگی سه صفت کلروفیلa، کلروفیل کل و شاخص سبزینگی با عملکرد دانه در سطح پنج درصد معنی دار بود. بر اساس تجزیه به مولفه های اصلی صفات شاخص سبزینگی و محتوای آب نسبی برگ بیشترین ارتباط را با عملکرد دانه داشتند. با توجه به تجزیه علیت دو صفت کارایی مصرف نور و کلروفیل کل، به ترتیب با میزان اثرات مستقیم ۱/۳۹۲ و ۰/۷۷۲ دارای بیشترین تاثیر مثبت بر عملکرد دانه بودند و صفات پروتئین برگ و کلروفیل b به ترتیب با میزان اثرات مستقیم ۰/۶۴۶- و ۰/۸۸۴- بیشترین تاثیر منفی بر عملکرد دانه داشتند. رنگ دانه های فتوسنتزی نیز از طریق دو صفت کلروفیل کل و کارایی مصرف نور، سبب افزایش عملکرد شدند. شاخص سبزینگی، پروتئین برگ و محتوای آب نسبی برگ نیز با بالا بردن کارایی مصرف نور موجب افزایش عملکرد شدند. بر این اساس گزینش بر اساس صفات کلروفیل کل و کارایی مصرف نور در شرایط دیم به منظور بهبود عملکرد در برنامه های اصلاحی توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

تجزیه علیت ، تنش رطوبتی ، عملکرد دانه ، فیزیولوژی گیاهی ، گندم