شهر دوستدار کودک

در جوامع امروز، کودکان به عنوان یکی از آسیب پذیرترین اقشار جامعه نیازمند توجه ویژه ای در برنامه ریزی و طراحی محیط های شهری هستند. طراحی مناسب برای کودکان باید نه تنها به نیازهای اولیه آن ها پاسخ دهد، بلکه زمینه ای برای رشد جسمی، ذهنی و اجتماعی فراهم آورد. شهر دوستدار کودک مفهومی است که در دو دهه اخیر مورد توجه بسیاری از پژوهشگران و سیاستگذاران قرار گرفته است. با وجود اینکه مفهوم شهر دوستدار کودک در سطح بین المللی مطرح شده و اصول و شاخص های مختلفی برای آن ارائه شده است، همچنان چالش هایی در مسیر تحقق آن وجود دارد. یکی از این چالش ها عدم تجمیع و یکپارچگی در شاخص ها و معیارهای ارزیابی است. مرور سیستماتیک یکی از روش های مطالعه منابع ثانویه است که به این تجمیع و یکپارچه سازی کمک می کند. هدف این مقاله نیز شناسایی و تدوین شاخص ها و اصول شهر دوستدار کودک از طریق مرور سیستماتیک مطالعات تجربی در سطح ملی و بین المللی است. جامعه آماری پژوهش ۴۶ مقاله علمی و کتاب با محوریت شهر دوستدار کودک می باشد که در بازه زمانی ۲۰۰۰-۲۰۲۴ میلادی قرار دارند. این پژوهش ها از پایگاه های اطلاعاتی google scholar، SID، Science of Web استخراج شده اند. مطابق یافته ها، شاخص های اصلی در چهار بعد عملکردی، کالبدی، زیست محیطی و اجتماعی شناسایی شدند. این شاخص ها به عنوان اصولی بنیادین برای طراحی و برنامه ریزی شهرهای دوستدار کودک مورد تایید قرار گرفته و به تفصیل بررسی شده اند. نتایج این پژوهش نشان داد معیارهای پرتکرار در زمینه شهر دوستدار کودک شامل وجود فضاهای منعطف برای یادگیری، خلاقیت، بازی و سرگرمی؛ ایمنی و امنیت، دسترسی به طبیعت و فضای سبز، مشارکت و ارزش دهی به کودکان، کیفیت عرصه همگانی و دسترسی به تسهیلات، فعالیتها و خدمات است. در این میان، دو معیار «محیط سالم و تامین بهداشت» و «حمل و نقل پاک» نسبت به سایر معیارها کمتر تکرار شده اند. یافته این پژوهش کمک می کند تا درک جامع تری از معیارهای اصلی شهر دوستدار کودک صورت گیرد تا بتوان آن ها را به صورت یکپارچه و کارآمد در طراحی و توسعه شهرها مورد استفاده قرار داد.

کلیدواژه ها:

شهر دوستدار کودک ، شهر کودک محور ، شاخص های شهر دوستدار کودک ، child friendly city ، Child friendly city criteria