تبدیل نماز جماعت از یک وظیفه ی روزمره به یک انتخاب مشتاقانه در مدرسه

چکیده پژوهش حاضر در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ در دبستان دخترانه شاهد حضرت زینب (س) منطقه ۵ آموزش وپرورش، با هدف ارتقاء مشارکت داوطلبانه دانش آموزان در نماز جماعت و تبدیل این فعالیت از یک وظیفه تحمیلی به یک انتخاب مشتاقانه و معنادار انجام شد. با وجود فراهم بودن امکانات مناسب، برنامه ریزی منظم و حضور امام جماعت، مشاهده شد که بسیاری از دانش آموزان حضور در نماز جماعت را صرفا به عنوان یک الزام مدرسه می پندارند و اغلب با بی تفاوتی یا اکراه در این فعالیت شرکت می کنند. بر اساس نظریه های انگیزش درونی و خودتعیینی، و همچنین یافته های پژوهش های داخلی و خارجی، احساس انتخاب، تعلق و معنا، سه عامل کلیدی برای افزایش انگیزه و مشارکت واقعی در فعالیت های دینی شناخته شده اند.در این اقدام پژوهی، با استفاده از روش های میدانی شامل مشاهده، مصاحبه با دانش آموزان و معلمان، و تحلیل محیط نمازخانه، علل اصلی بی انگیزگی شناسایی شد. سپس با به کارگیری رویکردهای خلاقانه و مشارکتی مانند واگذاری مسئولیت های معنوی به دانش آموزان، ایجاد فضای معنوی و شاد، برگزاری برنامه های مکمل فرهنگی و استفاده از نقش آفرینی الگوهای رفتاری، سعی شد فضای نماز جماعت به محیطی جذاب و دلپذیر تبدیل شود.نتایج نشان داد که پس از اجرای این راهکارها، دانش آموزان با رضایت قلبی و اشتیاق بیشتری در نماز جماعت حضور پیدا کردند و تجربه ای معنادار از این فعالیت دینی کسب کردند. این پژوهش اهمیت توجه به نیازهای روان شناختی کودکان در فعالیت های تربیت دینی و ضرورت حرکت از روش های سنتی اجباری به شیوه های تعاملی و انگیزشی را برجسته کرده است. همچنین نقش فعال مربیان پرورشی و معلمان در ایجاد چنین فضایی مورد تاکید قرار گرفته است.پیشنهاد می شود مدارس مشابه با بهره گیری از یافته های این پژوهش، برنامه های نماز جماعت را به گونه ای طراحی کنند که زمینه ساز رشد ایمان و باور قلبی دانش آموزان گردد و از بروز بی انگیزگی و فاصله گیری از آموزه های دینی جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

نماز جماعت ، انگیزش درونی ، مشارکت داوطلبانه ، تربیت دینی ، مدرسه ، خودتعیینی