مروری جامع بر عوامل روانشناختی موثر بر سلامت: از خودمهارگری تا کیفیت زندگی

مقدمه و هدف: سلامت، به عنوان یکی از مهمترین ابعاد زندگی انسانی، تنها به عدم وجود بیماری محدود نمی شود، بلکه شامل ابعاد جسمانی، روانی و اجتماعی است. در این میان، عوامل روانشناختی نقش تعیین کننده ای در ارتقاء یا تضعیف سلامت فردی و اجتماعی ایفا می کنند. هدف این مقاله مروری، ارائه یک دیدگاه جامع و یکپارچه در خصوص تاثیر عوامل روانشناختی بر سلامت، با تمرکز بر مفاهیمی چون خودمهارگری و کیفیت زندگی، بر اساس پژوهش های اخیر در حوزه روانشناسی سلامت است. روش شناسی: این مطالعه با رویکرد مرور روایتی/ جامع، به تحلیل و ترکیب یافته های مقالات پژوهشی مرتبط با عوامل روانشناختی موثر بر سلامت، سبک زندگی، خودمهارگری، سلامت عمومی و کیفیت زندگی پرداخته است. مقالات از پایگاه علمی Google Scholar انتخاب و مورد بررسی عمیق قرار گرفتند. نتایج مرور نشان می دهد که خودمهارگری به عنوان یک سازه روانشناختی کلیدی، نه تنها با سبک های زندگی سالم، از جمله سبک های خوردن و فعالیت بدنی مرتبط است [۳, ۶]، بلکه نقش مهمی در پیشگیری از مشکلات سلامت نظیر اضافه وزن و ارتقاء سازگاری فردی ایفا می کند [۳, ۶]. همچنین، کیفیت زندگی که شامل ابعاد جسمانی، روانی و اجتماعی است [۷]، تحت تاثیر مستقیم ویژگی های شخصیتی و رفتارهای خودمراقبتی، به ویژه در گروه های آسیب پذیر مانند بیماران قلبی قرار دارد [۷]. علاوه بر این، پژوهش ها بر اهمیت سلامت روانشناختی و ارتباط آن با سلامت عمومی تاکید دارند، به طوری که عواملی چون خردمندی در سالمندان می تواند پیش بینی کننده قابل اعتمادی برای سلامت عمومی باشد [۵]. سبک زندگی تحصیلی سلامت محور نیز به عنوان یک رویکرد نوظهور، بر اهمیت رفتارهای ارتقاءدهنده سلامت در محیط های آکادمیک تاکید می کند [۲]. چالش های بهداشتی نظیر همه گیری کووید ۱۹ نیز نشان دادند که چگونه عوامل روانشناختی مانند اضطراب می توانند به طور قابل توجهی بر سلامت جسمی و روانی افراد، از جمله زنان باردار، تاثیر بگذارند [۸]. در نهایت، پژوهش ها بر اهمیت رویکردهای سالوتوژنیک(سلامت زا) و طراحی محیطی برای ارتقاء سلامت ساکنان محلات شهری تاکید می کنند [۴]. نتیجه گیری: عوامل روانشناختی گوناگونی از جمله خودمهارگری، کیفیت زندگی، سبک زندگی، و مواجهه با استرس ها و بحران ها، همگی نقش بسزایی در تعیین وضعیت سلامت افراد دارند. درک عمیق تر این عوامل و ارتباطات پیچیده آن ها می تواند به طراحی مداخلات موثرتر در حوزه روانشناسی سلامت و ارتقاء کیفیت زندگی در سطوح فردی و اجتماعی منجر شود. این مرور بر لزوم توجه به ابعاد روانشناختی در کنار ابعاد جسمانی و اجتماعی سلامت تاکید دارد و مسیرهای آتی برای پژوهش و کاربرد را ترسیم می نماید.

کلیدواژه ها:

روانشناسی سلامت ، خودمهارگری ، سلامت عمومی