ارائه یک مدل جهت به کار گیری سیستم خبره (هوش مصنوعی) و تدوین آن در صنعت فولاد ایران

در سال های اخیر، پیچیدگی روزافزون فرآیندهای تولید در صنعت فولاد و محدودیت های مدل سازی ریاضی کلاسیک، توجه پژوهشگران را به سوی فناوری های نوینی چون هوش مصنوعی و سیستم های خبره جلب کرده است. صنعت فولاد به عنوان یکی از صنایع زیربنایی و استراتژیک، همواره با چالش هایی نظیر پیچیدگی فرآیندهای تولید، نوسانات کیفیت محصول، وابستگی به تجربه انسانی و محدودیت در مدل سازی ریاضی دقیق روبه رو بوده است. بسیاری از فرآیندهای تولید در این صنعت، شامل متغیرهای زیاد، روابط غیرخطی و شرایط محیطی متغیر هستند که امکان پیاده سازی مدل های دقیق ریاضی برای کنترل آن ها را دشوار می سازد. در این شرایط، فناوری های نوین همچون هوش مصنوعی و به ویژه سیستم های خبره، به عنوان راهکاری اثربخش برای تحلیل، تصمیم گیری و خودکارسازی فرآیندهای پیچیده مطرح شده اند.هدف این مقاله ارائه مدلی مفهومی برای به کارگیری سیستم های خبره در صنعت فولاد ایران است. در این راستا، با مروری بر مطالعات و پروژه های انجام شده در سطح جهانی، به بررسی موارد موفقیت آمیز استفاده از سیستم های خبره در فرآیندهای فولادسازی پرداخته شده است. نتایج نشان می دهد که کاربرد این سیستم ها در حوزه هایی نظیر طبقه بندی گریدهای فولاد، کنترل دمای ذوب، بهینه سازی مصرف انرژی و کاهش ضایعات، موجب افزایش بهره وری، صرفه جویی اقتصادی و ارتقاء کیفیت نهایی شده است. مدل پیشنهادی در این مقاله، بر پایه ترکیب دانش تخصصی مهندسان و الگوریتم های استنتاج فازی طراحی شده و قابلیت به روزرسانی بر اساس داده های واقعی تولید را داراست. این مدل همچنین می تواند به عنوان هسته مرکزی یک سامانه تصمیم یار در خطوط تولید فولاد به کار گرفته شود و به کمک آن، بسیاری از فرآیندهای سنتی مبتنی بر تجربه فردی به سامانه ای هوشمند، مستند و قابل اطمینان تبدیل شوند. به کارگیری چنین مدل هایی در صنعت فولاد ایران نه تنها گامی در جهت تحقق تحول دیجیتال و تولید هوشمند است، بلکه می تواند با کاهش اتکای صرف به نیروی انسانی متخصص، زمینه ساز ارتقاء پایداری و رقابت پذیری این صنعت در سطح بین المللی باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، سیستم خبره ، صنعت فولاد ، مدل مفهومی ، خودکارسازی فرآیند