بررسی ، شناسایی ، تبیین و اولویت بندی آسیب ها و نابهنجاری های فرهنگی ، روانشناختی و اقتصادی در فضای مجازی ( یک مطالعه کیفی)

زمینه و هدف: فناوری های ارتباطی موجب تغییرات بسیاری در زندگی اجتماعی انسان ها شده اند و با فرا رسیدن عصر فناوری های نوین ارتباطی نقاط دور عالم در شبکه های جهانی به هم دیگر پیوند می دهند؛ فضای مجازی (اینترنت)، نسل جدیدی از فضای روابط اجتماعی است و با توجه به این که عمر چندانی ندارد، توانسته است به خوبی در زندگی مردم جا باز کند. این فضا در خانواده ها رخنه کرده و بسیاری از کارکردهای خانواده را دچار اختلال کرده است. علاوه برآن باید افزود که فضای مجازی به مثابه تیغ دو لبه است که می تواند هم کارکردهای مثبت داشته باشد و هم در ایجاد زمینه های منفی بالاخص اخلال در سلامت روانشناختی جامعه نقش موثری داشته باشد. هدف از این پژوهش، بررسی ، شناسایی ،تبیین و اولویت بندی آسیب ها و نابهنجاری ها فضای مجازی ( یک مطالعه کیفی) است.روش: پژوهش حاضر از نوع مطالعات کیفی است و از نظر هدف در حیطه مطالعات اکتشافی دسته بندی می شود که با استفاده از فن دلفی انجا شده است. در این روش، با هدف دست یابی به اجماع بین گروه از یک فرآیند پرسش نامه ای چندمرحله ای استفاده شده است. در اولین مرحله با استفاده از پرسش های باز پاسخ، قضاوت های خبرگان منتخب گردآوری شده و پس از استخراج داده ها بر اساس نظرات خبرگان، پرسش نامه ای بسته پاسخ، طراحی و برای پاسخ گویان ارسال شد. در هر بار تکرار، بازخورد کنترل شده ای ارائه شد که اعضاء از نظرات همکاران ناشناس خود مطلع شدند. برای انتخاب اعضای دلفی با استفاده از روش نمونه گیری گلوله برفی به تهیه فهرستی ۸۲ نفره از افراد صاحب نظر دراین حوزه اقدام شد و نمونه ای ۲۵ نفری انتخاب شد که ۱۷ نفر پرسش نامه اولیه را تکمیل و عودت دادند.یافته ها: نتایج این پژوهش حاکی از آن بود که آسیب های فضای مجازی در چهار بعد آسیب های اقتصادی، فرهنگی و روانشناختی شناسایی شد و در نهایت با استفاده از آزمون فریدمن با توجه به مقدار آزمون کای اسکوئر (۳۵/۳۴۹) که در سطح خطای ۰۱/۰ معنی دار شد، به لحاظ آماری با اطمینان ۹۹/۰ بین ابعاد آسیب های فضای مجازی، تفاوت معناداری وجود مشاهده شد، به نحوی که بعد روانشناختی، در اولویت اول، اقتصادی در اولویت دوم و فرهنگی در اولویت سوم به ترتیب به عنوان مهم ترین ابعاد آسیب های فضای مجازی اولویت بندی شدند.

کلیدواژه ها:

اینترنت ، فضای مجازی ، آسیب های روانشناختی و فرهنگی