نقش آموزش و پرورش در ارتقاء حقوق شهروندی

آموزش و پرورش نقش بی بدیلی در ارتقاء حقوق شهروندی ایفا می کند و به عنوان نهادی رسمی و سازمان یافته، علاوه بر انتقال دانش، زمینه ساز شکل گیری مهارت ها و نگرش های شهروندی محسوب می شود. مطالعات نظری و تجربی نشان داده اند که تربیت شهروندی شامل سه مولفه اساسی دانش، مهارت و نگرش شهروندی است و نظام های آموزشی با به کارگیری الگوها و رویکردهای گوناگون تلاش می کنند این مولفه ها را در دانش آموزان نهادینه کنند.از جمله پرکاربردترین الگوها می توان به آموزش های سیاسی-مدنی، مدارس دموکراتیک، آموزش قانون محور، آسیب شناسی اجتماعی و الگوهای نظام مند اشاره کرد که هر یک بر ابعاد خاصی از شهروندی (همچون مشارکت مدنی، حس مسئولیت پذیری اجتماعی، قانون مداری و عدالت محوری) تاکید دارند. همچنین مدرسه و فضای آموزشی، علاوه بر آنکه در رشد دانش نظری دانش آموزان موثر است، با فراهم کردن بستر تجربه های عملی آموزش شهروندی، موجب توسعه هویت مدنی و تقویت اخلاق اجتماعی نیز می شود یافته ها نشان می دهد که فضاهای مدرسه ای، همکاری پلیس و مدرسه، برنامه های تعاملی و آموزش مهارت های اجتماعی، از مهم ترین عوامل کاهش آسیب های اجتماعی و تقویت فرهنگ احترام به حقوق جمعی است. با این حال، تحقق اهداف تربیت شهروندی با محدودیت هایی همچون ناکافی بودن منابع، عدم آموزش مهارتی معلمان و فقدان رویه های عملیاتی مواجه است که نیازمند اصلاح برنامه های درسی، پشتیبانی نهادی و تعامل چندجانبه با خانواده و جامعه است نهایتا، اهمیت آموزش و پرورش در تربیت شهروندان فعال، مسئول و آگاه با تاکید بر حقوق و وظایف مدنی به عنوان ضرورتی بنیادین برای توسعه پایدار اجتماعی و ثبات سیاسی مطرح بوده و همچنان به عنوان زمینه ای محوری در سیاست های آموزشی و پژوهش های آینده باقی می ماند.

کلیدواژه ها:

کلید واژه:حقوق شهروندی ، تربیت ، آموزش و پرورش ، مدرسه ، معلم