ارزیابی تنوع ژنتیکی صفات فنولوژیکی توده های گندم ایمر وحشی تحت شرایط دیم و آبیاری تکمیلی

گندم ایمر وحشی به دلیل تنوع ژنتیکی بالای خود به عنوان منبعی غنی برای بهبود صفات مختلف در ارقام زراعی گندم شناخته می شود و این تنوع می تواند به افزایش بهره وری گندم در شرایط محیطی متفاوت کمک کند. این تحقیق با هدف برآورد تنوع ژنتیکی ۱۵۰ توده گندم ایمر وحشی با منشا نقاط مختلف دنیا از نظر صفات فنولوژیکی در قالب طرح آلفالاتیس با دو تکرار در شرایط آبیاری تکمیلی و دیم طی سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ انجام شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثرات محیط و توده برای تمامی صفات زراعی مورد مطالعه معنی دار بود (۰۱/۰P<).اثر متقابل محیط × توده فقط در صفات تعداد روز تا گرده افشانی و تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک معنی دار شد (۰۱/۰P<).نتایج تجزیه خوشه ای، توده های مورد مطالعه را در شرایط آبیاری تکمیلی، دیم و براساس میانگین داده ها در هر دو شرایط به ترتیب به ۱۲، ۱۰ و ۱۳ گروه تقسیم کرد که در هر گروه، توده هایی با منشاء جغرافیایی متفاوت پراکنده شدند. نتایج تجزیه همبستگی نشان داد که در هر دو شرایط بین تعداد روز تا سنبله دهی و تعداد روز تا گرده افشانی همبستگی مثبت و معنی داری وجود داشت، بنابراین به نظر می رسد امکان بهبود همزمان این دو صفت در برنامه های اصلاحی مهیا باشد. توده های شماره ۲۸، ۳۳، ۴۴ و ۱۵۰در هر دو شرایط وزن هزار دانه (همراه با پوسته)بالا و میانگین صفات فنولوژیکی کمتری داشتند. بنابراین این توده ها می توانند در برنامه های اصلاحی گندم از نظر صفات فنولوژیکی و زودرسی مفید واقع شوند. توصیه می شود این توده ها در برنامه های اصلاحی گندم به منظور یهیود صفات زراعی استفاده شوند.

کلیدواژه ها:

تجزیه خوشه ای ، تجزیه همبستگی ، روز تا سنبله دهی ، روز تا گرده افشانی ، وزن هزار دانه