جایگاه تشخیص تخصصی ماموران پلیس در کشف جرم و تحقیقات جنایی

زمینه و هدف: این تحقیق به مطالعه ماهیت، لوازم و اعتبار تشخیص تخصصی ماموران پلیس در کشف جرم و تحقیقات جنایی در نظام عدالت کیفری ایران می­پردازد.روش تحقیق: پژوهش حاضر به روش توصیفی تحلیلی با استفاده از منابع اسنادی – کتابخانه­ای انجام شده است.یافته­ ها: انتظار می­ رود ماموران پلیس بالاخص در جرایم مشهود، بتوانند بر اساس تشخیص تخصصی و ضرورت کشف جرم و دستگیری مظنون، اقدام کنند. آخرین اراده قانونگذار در ماده ۲۲ آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲، کشف جرم و تحقیقات جنایی را در زمره اهداف تشکیل دادسرا قرار داده و با هویت­ زدایی این ماموریت­ ها از پلیس و واژه­ سازی با عنوان «ضابط دادگستری تحت ریاست و نظارت دادستان»، تشخیص تخصصی و تجارب حرفه­ ای ماموران پلیس در کشف جرم، شناسایی و دستگیری مظنون در صحنه ماموریت­ های پلیسی را در سایه دستورات و نظارت­ های مراجع قضایی قرار داده است. در وضعیت موجود، اگر تشخیص تخصصی ماموران پلیس، راهنمای روش و سبک کاری خاص برای جرم­یابی و تحقیقات جنایی باشد، ولی تشخیص قضایی راه دیگری را نشان دهد، تشخیص قضایی بر تشخیص تخصصی پلیس ارجح است و باید اجرا شود. این در حالی است که «قضاوت» ماهیتا متفاوت از «جرم­ یابی و تحقیقات جنایی» با ماهیت اجرایی است و شخصی که تخصص قضاوت دارد، نوعا در جرم­ یابی متخصص نیست. ماهیت کار قضایی ایجاب می­ کند مراجع قضایی در جایگاه والای بی­ طرفی باقی بمانند و به کار نهادهای اجرایی وارد نشوند. ورود مراجع قضایی به امور اجرایی، به تجمیع اختیارات قضایی و اجرایی در یک نهاد واحد و قضاوت مرجع قضایی درباره اقدامات اجرایی توسط خودش منجر می­شود.نتیجه­ گیری: در نظم قانونی موجود، هیچ معیار قانونی مشخصی برای تشخیص تخصصی معقول برای مظنونیت، کشف جرم و تحقیقات جنایی ارائه نشده و این ابهام مغایر رسالت قانونگذار در تعادل­ بخشی بین نظم عمومی و حقوق شهروندی است. به منظور ارتقای تشخیص تخصصی ماموران پلیس و تخصص­ گرایی در اجرای وظایف تعریف شده در فرایند دادرسی کیفری، ایجاد نهاد مستقل کشف جرم و شناسایی معیارهای عینی تشخیص تخصصی و مظنونیت معقول، ضروری است.

کلیدواژه ها:

تشخیص تخصصی ، اعتیار ، مطنونیت معقول ، کشف جرم ، تحقیقات جنایی