کاربرد مهاری های شکل پذیر در دال های کف بند سازه های هیدرولیکی

جابجایی های موضعی شدید و تنش بالای ناشی از آن در دال های کف بند سازه های هیدرولیکی اغلب در اثر جابجایی لایه های زیرین دارای درزه و ترک و یا وجود خاک های متورم شونده در پی آن ها ایجاد می شود. علاوه بر عوامل فوق، فشار برکنش ناشی از فشار هیدرو استاتیکی و نیز هیدرودینامیکی ناشی از جریان آب روی دال نیز می تواند چنین تنش هایی ایجاد نماید که در سال های اخیر در سرریز سدهای مهم جهان نمونه هایی از آن را می توان مشاهده نمود. تخریب های سرریز سدهای بوکان (مهم ترین سد شمال غرب کشور) در سال ۱۳۹۸ و اورویل (بلندترین سد آمریکا) در سال ۱۳۹۵ از آن جمله می باشند. عوامل موثر متعددی ازجمله شاخص توده سنگ، شرایط تنش پی، نوع و عملکرد سیستم های تکیه گاهی، وضعیت سازندهای زمین شناسی، نحوه زهکشی پی و سطح آب زیرزمینی، رژیم جریان در طراحی سیستم تکیه گاهی این نوع دال ها موثر می باشند. در این تحقیق پس از معرفی عوامل موثر در ایجاد جابجایی های موضعی و ترک در دال های کف بند سازه های هیدرولیکی روش های مختلف جذب انرژی با استفاده از عناصر شکل پذیر تکیه گاهی و جلوگیری از ایجاد ترک در دال معرفی گردیده است. درنهایت مکانیسم پیشنهادی مهاری شکل پذیر معرفی و با استفاده از چینش آزمایشگاهی ساخته شده میزان اثربخشی آن ها در مقایسه با مهاری های الاستیک معمول در دال های کف بند تحت بار فشار برکنش یکنواخت گسترده مورد مطالعه قرارگرفته است. نتایج آزمایش ها نشان می دهد که میزان جذب انرژی در مهاری های شکل پذیر ۴ برابر مهاری های الاستیک متعارف بوده و استفاده از تکیه گاه های شکل پذیر می تواند از ترک خوردگی دال های کف بند در معرض جریان ازجمله شوت سرریز ها و حوضچه های آرامش جلوگیری نماید.

کلیدواژه ها:

فشار برکنش ، تکیه گاه نرم ، المان شکل پذیر ، دال بتنی