تحلیل جامعه شناسی اقتصاد شهرت و کنش های مسئولیت اجتماعی اینفلوئنسرهای اینستاگرامی در ایران

در عصر شبکه های اجتماعی، اینفلوئنسرهای ایرانی به چهره های محوری در گفتمان عمومی تبدیل شده اند. این مقاله به تحلیل جامعه شناختی "اقتصاد شهرت" می پردازد که در آن دیده شدن دیجیتال به سرمایه ای قدرتمند تبدیل می شود. هدف پژوهش بررسی نحوه تبدیل استراتژیک سرمایه های نمادین و فرهنگی اینفلوئنسرها به سرمایه اقتصادی و اجتماعی است. ما نقش دوگانه مسئولیت اجتماعی و اقدامات خیرخواهانه را بررسی می کنیم؛ اینکه آیا آن ها ژست های اخلاقی اصیل هستند یا استراتژی هایی محاسبه شده برای حفظ مشروعیت و توجه عمومی.این پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیل گفتمان انتقادی (CDA)، فعالیت های ۱۲ اینفلوئنسر برجسته ایرانی را در بازه ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲ بررسی می کند. چارچوب نظری تحقیق بر نظریه سرمایه های بوردیو، مدل دراماتورژیک گافمن و اقتصاد توجه فرانک استوار است. یافته ها نشان می دهد که اقدامات بشردوستانه اینفلوئنسرها ماهیتی پیچیده و متناقض دارند. در حالی که برخی تعهد اجتماعی واقعی نشان می دهند، اکثریت از تاکتیک های نمایشی و رویکردی استراتژیک به برندسازی استفاده کرده و به کالایی سازی فضیلت می پردازند. این اقدامات خیرخواهانه غالبا مرز بین خیر عمومی اصیل و خودنمایی را محو می کنند.در نهایت، این مطالعه نتیجه می گیرد که اقتصاد شهرت در ایران اکوسیستمی است که در آن کنش اجتماعی با منافع شخصی و اقتصادی گره خورده است. به کارگیری استراتژیک مسئولیت اجتماعی، عمدتا به عنوان مکانیزمی برای انباشت توجه و تبدیل سرمایه نمادین به منافع ملموس عمل می کند. این پدیده بر نیاز مبرم به چارچوب های نهادی برای اجرای استانداردهای اخلاقی و شفافیت تاکید دارد. تقویت سواد رسانه ای و تدوین دستورالعمل های اخلاقی روشن، گام های ضروری برای هدایت این نیروی اجتماعی به سمت تغییر اجتماعی اصیل است.

کلیدواژه ها:

اقتصاد شهرت ، مسئولیت اجتماعی ، اینفلوئنسر ، سرمایه نمادین ، جامعه سلبریتی شده