بررسی معناشناختی تنظیر معنایی در تفسیر قرآن مطالعه موردی آیات سجده بر آدم

شماری از مفسران امامیه آیات سجده فرشتگان بر آدم۷ را نظیر سجده برکعبه و یوسف ۷ پنداشته و از برایند این تنظیر مفهوم و نوع سجده بر آدم۷ را تبیین کرده­اند. برابر این رهیافت منزلت آدم۷ بهسان قبله‎بودن کعبه و جمال بدیع یوسف۷در منظر فرشتگان تجلی نمود و آنان را به سجده به سوی آدم ۷ واداشت و شخص آدم۷ مسجود حقیقی آنان نبود. مسئله اصلی این پژوهه نقد این تنظیر و سنجش مستندات آن بر پایه تنظیر معنایی صحیح در دانش تفسیر است. نتایج پژوهش نشان داد که داستان سجده بر آدم۷ مستقل از آیات سجده بر یوسف۷ و کعبه بوده و قابل تنظیر با یکدیگر نیستند. موضوع و علت سجده در این سه دسته آیات با یکدیگر متفاوت بوده و اصالت مسجود نیز در آنها در یک تراز نیست. این آیات فقط در حد تماثل صوری در مصداق خارجی با یکدیگر شباهت دارند و این مقدار نیز برای ایجاد رابطه تفسیری میان این آیات کافی نیست و نباید از آنها در تفسیر همدیگر بهره جست.

کلیدواژه ها:

تفسیر امامیه ، تنظیر معنایی ، سجده بر آدم۷ ، هممعنایی در قرآن