توجیه معرفت شناختی بداهت قاعده «اعطاء» و نقد اشکالات

قاعده «معطی الشیء لایکون فاقدا له» از قواعدی است که فلاسفه به بداهت آن اذعان دارند؛ زیرا ملاک بدیهیات اولیه بر آن صادق است؛ یعنی از تصور موضوع (معطی الشیء) و محمول (لایکون فاقدا له) بدون نیاز به هیچ واسطه دیگری به صدق آن حکم می‎شود. همچنین ملاک بدیهیات فطری بر آن صادق است؛ یعنی می توان گفت مفاد این قاعده قضیه ای است که قیاس خود را همراه خود دارد و سایر انواع بدیهی مانند مجربات، مشاهدات، متواترات و حدسیات، قضایایی شخصی اند؛ لذا همانگونهکه نمی‎توان قاعده ای عقلی را که ویژگی آن کلیت و همه شمولی است بر اساس این نوع قضایا توجیه نمود، به همان ترتیب نمی‎توان قائل به ابطال آن از طریق تجربه و یا راه های دیگر شد. مهمترین اشکال مخالفان در رد این قاعده ناسازگاری هایی است که مفاد این قاعده با بسیاری از مسائل خداشناسی پیدا میکند که پاسخ آنها فقط از طریق قول به اصالت وجود ممکن خواهد شد.

کلیدواژه ها:

قاعده معطی الشیء ، بدیهیات اولیه ، فطریات ، معرفت شناسی ، خداشناسی