بررسی چالش های عدالت غیر رسمی در شهر هرات

بسیاری از مسائل حقوقی و قضایای جنایی از طریق عدالت غیر رسمی و توسط شوراهای مردمی حل و فصل می­ شوند؛ اگرچه رسیده گی به دعاوی در حیطه صلاحیت نهادهای عدلی و قضایی است؛ اما هنوز بخشی از مسائل به صورت اصلاحی داوری و مرافعه می­ گردد. این شیوه رسیده گی که در هرات هم اجرایی می ­شود، ممکن است مزایایی داشته باشد؛ اما بدون مشکل نیست. این چالش ها کدام است؟ طرح این مساله، با درنظر داشت گستره وسیع کاربرد عدالت غیر رسمی در کشور، مهم بوده و ضروری به نظر می ­رسد. هدف تحقیق حاضر این بوده که به این پرسش باسخ دهد که: چالش­ های عدالت غیر رسمی در شهر هرات چیست؟ این تحقیق از نوع کیفی بوده و با روش توصیفی - تحلیلی انجام شده است. داده­های تحقیق، به شیوه آمیخته، ضمن مطالعات کتاب خانه­ یی از طریق مصاحبه عمقی با استفاده از روش تحلیل مضمون، تهیه شده است. تحقیق حاضر، در قلم رو مکانی شهر هرات و محدوده زمانی پنج سال اخیر (۱۳۹۹- ۱۴۰۳) از طریق مصاحبه با ده تن از اعضای شوراهای مردمی و یا آگاهان حقوقی که در حل منازعه دخیل بوده اند، صورت گرفته است. یافته های تحقیق نشان می­ دهند که: عدالت غیر رسمی در افغانستان با چالش ­هایی هم ­چون: عدم توجه به اصل تناسب جرم و مجازات، فقدان نگاه تنبیهی به مرتکب، تحکیم نابرابری، نادیده گرفتن حقوق دفاعی متهم، برخورداری از اختیارات گسترده اعضای شورا، خوش­ بینی بیش از اندازه به توانایی شورا، قابل پیش بینی نبودن فیصله شورا و نتایج آن و در نهایت احتمال ایجاد سرگردانی برای طرفین منازعه، مواجه می­ باشد.بسیاری از مسائل حقوقی و قضایای جنایی از طریق عدالت غیر رسمی و توسط شوراهای مردمی حل و فصل می­ شوند؛ اگرچه رسیده گی به دعاوی در حیطه صلاحیت نهادهای عدلی و قضایی است؛ اما هنوز بخشی از مسائل به صورت اصلاحی داوری و مرافعه می­ گردد. این شیوه رسیده گی که در هرات هم اجرایی می ­شود، ممکن است مزایایی داشته باشد؛ اما بدون مشکل نیست. این چالش ها کدام است؟ طرح این مساله، با درنظر داشت گستره وسیع کاربرد عدالت غیر رسمی در کشور، مهم بوده و ضروری به نظر می ­رسد. هدف تحقیق حاضر این بوده که به این پرسش باسخ دهد که: چالش­ های عدالت غیر رسمی در شهر هرات چیست؟ این تحقیق از نوع کیفی بوده و با روش توصیفی - تحلیلی انجام شده است. داده­های تحقیق، به شیوه آمیخته، ضمن مطالعات کتاب خانه­ یی از طریق مصاحبه عمقی با استفاده از روش تحلیل مضمون، تهیه شده است. تحقیق حاضر، در قلم رو مکانی شهر هرات و محدوده زمانی پنج سال اخیر (۱۳۹۹- ۱۴۰۳) از طریق مصاحبه با ده تن از اعضای شوراهای مردمی و یا آگاهان حقوقی که در حل منازعه دخیل بوده اند، صورت گرفته است. یافته های تحقیق نشان می­ دهند که: عدالت غیر رسمی در افغانستان با چالش ­هایی هم ­چون: عدم توجه به اصل تناسب جرم و مجازات، فقدان نگاه تنبیهی به مرتکب، تحکیم نابرابری، نادیده گرفتن حقوق دفاعی متهم، برخورداری از اختیارات گسترده اعضای شورا، خوش­ بینی بیش از اندازه به توانایی شورا، قابل پیش بینی نبودن فیصله شورا و نتایج آن و در نهایت احتمال ایجاد سرگردانی برای طرفین منازعه، مواجه می­ باشد.

کلیدواژه ها:

شورای مردمی ، منازعه اجتماعی ، عدالت غیر رسمی ، جرگه ، هرات ، افغانستان