تجزیه و تحلیل اثربخشی مالیات تصاعدی بر توزیع درآمد در ایران (فروردین سال ۱۳۸۲ الی اسفند ۱۴۰۲)

یک نظام مالیاتی کارآمد در قالب مالیات تصاعدی می تواند به بهبود توزیع درآمد منجر شود. با وجود شواهد مذکور همچنان بسیاری از کشورهای جهان دارای سیستم های مالیات بر درآمد تصاعدی هستند که نشان می دهد، باز توزیع درآمد از طریق سیستم مالیاتی یک هدف سیاستی است؛ لذا انجام پژوهش های بیشتر در این زمینه را ایجاب می کند. در این راستا هدف این مقاله بررسی اثربخشی کوتاه مدت و بلندمدت مالیات تصاعدی بر توزیع درآمد در کشور ایران است. در این پژوهش به بررسی اثربخشی کوتاه مدت و بلندمدت مالیات تصاعدی بر توزیع درآمد در ایران در دوره ماهانه ۱۳۸۲ الی ۱۴۰۲ پرداخته شده است. لذا به منظور نشان دادن تاثیر ساختار تصاعدی مالیات بر توزیع درآمد، مدلی متشکل از ضریب جینی، معیار سیستم مالیاتی تصاعدی، رانت منابع طبیعی، لگاریتم تولید ناخالص داخلی سرانه، نرخ تورم و اثر متقابل متغیرهای نهادی و مالیات تصاعدی با استفاده از روش هم جمعی و مدل تصحیح خطا روابط بلندمدت و کوتاه مدت مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. نتایج بررسی ها نشان می دهد که ساختار مالیات بر درآمد در ایران تصاعدی است، اما نتوانسته موجب بهبود توزیع درآمد گردد. به علاوه در برآورد بلندمدت، تاثیر منفی اثر متقابل متغیرهای نهادی و مالیات تصاعدی و همچنین تاثیر مثبت معیار مرتبط سیستم مالیاتی تصاعدی، تولید ناخالص داخلی سرانه، رانت منابع طبیعی و نرخ تورم مشاهده گردید. ضمنا در هر دوره ۰.۴۵ از عدم تعادل متغیر وابسته تعدیل شده و به سمت رابطه بلندمدت پیش می رود.

کلیدواژه ها:

مالیات بر درآمد ، توزیع درآمد ، ساختار تصاعدی مالیات ، همجمعی و مدل تصحیح خطا.