نقش فناوری های دیجیتال در بهینه سازی آموزش در مدارس چندپایه

فناوری های دیجیتال، شامل پلتفرم های آموزشی آنلاین، ابزارهای یادگیری تعاملی و سیستم های مدیریت یادگیری، فرصت هایی نوین برای بهینه سازی آموزش در مدارس چندپایه ایجاد کرده اند. این پژوهش نقش فناوری های دیجیتال در بهبود فرآیند آموزش در مدارس چندپایه شهر اهواز را بررسی کرده و فرصت ها و محدودیت های آن را تحلیل می کند. مدارس چندپایه، که دانش آموزان پایه های تحصیلی مختلف را در یک کلاس گرد هم می آورند، در مناطق حاشیه ای اهواز مانند کوت عبدالله، ملاشیه و عین دو رایج اند و با چالش هایی نظیر کمبود معلم، منابع آموزشی محدود و تنوع نیازهای دانش آموزان مواجه اند. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کیفی و کمی) تاثیر فناوری های دیجیتال بر کیفیت آموزش، مشارکت دانش آموزان و کاهش بار کاری معلمان را ارزیابی کرده است. داده ها از ۱۵۰ دانش آموز پایه های دوم تا ششم، ۴۰ معلم و ۱۵ مدیر در ۱۰ مدرسه چندپایه در مناطق حاشیه ای و مرکزی (مانند کیانپارس و زیتون کارمندی) جمع آوری شدند. ابزارهای جمع آوری داده شامل آزمون های استاندارد عملکرد تحصیلی در دروس ریاضی و علوم، پرسشنامه های سنجش مشارکت و انگیزه، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان و مدیران و تحلیل داده های پلتفرم های آموزشی دیجیتال بود. آزمون های عملکرد در دو مرحله (پیش و پس از مداخله فناوری) اجرا شدند، پرسشنامه ها میزان مشارکت و انگیزه را سنجیدند و مصاحبه ها دیدگاه های کیفی را درباره فرصت ها و محدودیت ها ارائه کردند. داده های کمی با آزمون تی وابسته و تحلیل واریانس (ANOVA) و داده های کیفی با روش تحلیل مضمون تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که فناوری های دیجیتال به طور معناداری کیفیت آموزش را در مدارس چندپایه اهواز بهبود بخشیده اند. پلتفرم های یادگیری تطبیقی، که محتوای آموزشی را بر اساس سطح هر دانش آموز تنظیم می کنند، عملکرد تحصیلی را ارتقا دادند. برای مثال، در یک مدرسه چندپایه در ملاشیه، میانگین نمرات ریاضی از ۱۰.۸ به ۱۴.۷ (در مقیاس ۲۰) افزایش یافت (p<۰.۰۰۱). همچنین، ۷۲ درصد دانش آموزان گزارش کردند که ابزارهای دیجیتال یادگیری را جذاب تر کرده و مشارکت آن ها را افزایش داده است. معلمان نیز اظهار داشتند که فناوری ها بار کاری آن ها را کاهش داده و مدیریت کلاس های چندپایه را تسهیل کرده اند؛ به ویژه، سیستم های مدیریت یادگیری امکان ارائه تکالیف متنوع به پایه های مختلف را فراهم کردند. مدیران مدارس، به خصوص در مناطق مرکزی، فناوری ها را ابزاری موثر برای کاهش شکاف های آموزشی بین مناطق حاشیه ای و مرکزی دانستند. با این حال، محدودیت هایی مانند هزینه های بالای تجهیزات دیجیتال، کمبود زیرساخت های فناوری (مانند اینترنت پرسرعت)، ناکافی بودن آموزش معلمان و نگرانی های والدین درباره استفاده بیش از حد از فناوری شناسایی شدند. در مناطق حاشیه ای، تنها ۳۰ درصد مدارس به اینترنت پایدار دسترسی داشتند، که اجرای فناوری ها را دشوار کرد. مضامین کیفی شامل دسترسی نابرابر، مقاومت فرهنگی و نیاز به آموزش تخصصی بودند. برای مثال، در عین دو، والدین نگران تاثیر منفی فناوری بر سلامت روان دانش آموزان بودند، در حالی که معلمان به دلیل کمبود آموزش، در استفاده از پلتفرم های دیجیتال با مشکل مواجه شدند. تحلیل ها نشان داد که موفقیت فناوری های دیجیتال به عوامل زمینه ای مانند زیرساخت ها و آمادگی معلمان بستگی دارد. برای رفع محدودیت ها، پیشنهاد می شود که آموزش و پرورش اهواز برنامه های آموزشی معلمان را تقویت کند، از فناوری های متن باز برای کاهش هزینه ها استفاده کند، زیرساخت های دیجیتال را در مناطق حاشیه ای توسعه دهد و با همکاری بخش خصوصی تجهیزات مورد نیاز را تامین کند. این پژوهش بر ضرورت ادغام فناوری های دیجیتال در مدارس چندپایه اهواز تاکید دارد و نشان می دهد که این ابزارها می توانند کیفیت آموزش را بهبود بخشیده و نابرابری های آموزشی را کاهش دهند، به ویژه در مناطقی که منابع سنتی محدودند. با این حال، بدون رفع محدودیت های زیرساختی و فرهنگی، پتانسیل کامل این فناوری ها محقق نخواهد شد. پیشنهاد می شود پژوهش های آینده تاثیر بلندمدت فناوری های دیجیتال را بر عملکرد تحصیلی و مهارت های شناختی دانش آموزان در مناطق حاشیه ای اهواز بررسی کنند. همچنین، توسعه ابزارهای ارزیابی بومی سازی شده برای سنجش اثربخشی فناوری ها در کلاس های چندپایه توصیه می شود. این مطالعه نشان داد که فناوری های دیجیتال، اگر به درستی پیاده سازی شوند، می توانند کلاس های چندپایه را به محیط هایی پویا برای یادگیری تبدیل کنند. به سیاست گذاران آموزشی توصیه می شود با سرمایه گذاری در زیرساخت ها و آموزش، از این فناوری ها برای بهبود نظام آموزشی اهواز بهره ببرند. این رویکرد می تواند الگویی برای سایر مناطق کم برخوردار ایران باشد و به آماده سازی دانش آموزان برای مهارت های قرن بیست و یکم کمک کند. نتایج این پژوهش می تواند به معلمان و مدیران کمک کند تا با استفاده از فناوری های دیجیتال، کلاس های چندپایه را بهتر مدیریت کرده و تجربه یادگیری دانش آموزان را غنی تر کنند. در نهایت، این مطالعه بر اهمیت تعادل بین فرصت ها و محدودیت ها در اجرای فناوری های دیجیتال تاکید دارد و خواستار همکاری بین آموزش و پرورش، والدین و بخش خصوصی برای تحقق آموزش بهینه در مدارس چندپایه اهواز است.

کلیدواژه ها:

فناوری های دیجیتال ، آموزش چندپایه ، بهینه سازی یادگیری ، اهواز ، فرصت ها و محدودیت ها