ادغام رویکرد فازی و زمین آمار در پهنه بندی pH خاک در بخش هایی از استان های آذربایجان شرقی و غربی

اطلاعات کیفیت خاک نقش مهمی در برنامه­ریزی کاربری اراضی و مدیریت منابع دارد و آگاهی در مورد توزیع مکانی این اطلاعات در مدیریت پایدار زمین و تولید کشاورزی مورد نیاز است. در این تحقیق با استفاده از اطلاعات ۵۳ نقطه در استان­های آذربایجان­شرقی و غربی نقشه pH خاک تهیه شد. تهیه نقشه پهنه­بندی با سه رویکرد زمین­آمار (کریجینگ با تحلیل حساسیت نیم تغییر­نما)، رگرسیون (خطی و فازی) و ترکیب دو رویکرد فازی و کریجینگ انجام گرفت. در رویکرد رگرسیون لایه­های ورودی شامل لایه بافت خاک، مدل رقومی ارتفاع، شیب و جهت شیب در نظر گرفته شدند. در نقشه­های تهیه شده مناطق شمالی محدوده مطالعاتی دارای مقادیرpH  پایینی هستند و هر چه قدر به طرف جنوب غربی حرکت شود، مقادیر pH افزایش می­یابد. مقایسه رویکردها نشان داد که دقت عملکرد رگرسیون خطی پایین است، به طوری که میزان افزایش ضریب نابرابری Theil از کریجینگ و رگرسیون فازی به رگرسیون خطی به ­ترتیب برابر با ۵۵/۵۵ و ۲۷/۲۷ درصد است. مقادیر ضریب جرم باقی مانده در دو روش کریجینگ و رگرسیون فازی خیلی نزدیک بهم هستند، ولی مقدار ضریب جرم باقی مانده در روش ترکیبی نسبت به دو روش کاهش داشته است (حدود ۵۷/۵۷ درصد). سطح معنی­داری آزمون LSD در سطح یک درصد از رویکرد ترکیبی به کریجینگ و فازی به ترتیب ۶۳/۲۴ و ۶۷ درصد کاهش داشته است، یعنی رویکرد ترکیبی به داده­های مشاهداتی نزدیکتر هستند و این مساله دقت روش ترکیبی را نشان می­دهد. شیب خط برازشی بر نمودار pH و ارتفاع در ۷۳ نقطه که به طور تصادفی استخراج شدند، مثبت بود که حاکی از افزایش pH در مناطق مرتفع است. تهیه نقشه پهنه­بندی pH خاک می­تواند در تعیین مکان مناسب برای کشت و یا انتخاب گیاه مناسب برای کشت براساس­pH  خاک در منطقه به عنوان راهنما عمل کند.

کلیدواژه ها:

رگرسیون فازی ، تحلیل حساسیت ، ترکیبی ، کریجینگ ، نیم تغییر نما