گونه شناسی و دگرگونی الگوهای اعتراض های جمعی در ایران پس از انقلاب (۱۴۰۱-۱۳۵۷)

در سال­های پس از انقلاب، اعتراض های جمعی بی شماری در ایران رخ داده ­است. سوال این است که الگوهای اعتراض های جمعی در ایران چه تغییراتی یافته و چشم­انداز آینده آن چیست؟ در این مقاله با روش تاریخی و تحلیل طولی داده ها، نشان داده شد که اغلب اعتراض های جمعی در سال­های اولیه انقلاب سویه های سیاسی- ایدئولوژیک داشت؛ در اوایل دهه هفتاد تحت تاثیر کاهش حمایت­های دولتی از طبقات پایین، جنبه­های معیشتی یافت؛ در فاصله سال های ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۸ معطوف به رفع محدودیت های سیاسی شد؛ از ۱۳۸۸ به این سو، با ضرباهنگ تندتر و گستره وسیع­تر کلیت نظام سیاسی را هدف قرار داد. اعتراض های سال­های اخیر کمتر ایدئولوژیک و فاقد تشکیلات­ و رهبری خاصی است. سرکوب شدید اعتراض ها در سال­های اخیر هرچند مانع تکرار آن­ها نشده است؛ اما از به هم پیوستن آن­ها جلوگیری کرده است. این ویژگی­ها مانع قدرتمندی و تاثیر مستقیم اعتراض ها شده؛ اما نظام مستقر را تحت فشار شدیدی قرار داده و در هر یک از موج­های خود، از مشروعیت و پایگاه اجتماعی آن کاسته است. با توجه به بحران­ها و نارسایی­های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی موجود و انباشت نارضایتی­ها، زمینه­ها و محرک­های اعتراض های جمعی همچنان بالاست و درصورتی که تغییرات سریع و عمیقی در رویکردها و سیاست­های داخلی و خارجی رخ ندهد خیزش موج­های بزرگ تر و شدیدتر اعتراض های جمعی در پیش خواهد بود.

کلیدواژه ها:

اعتراض های جمعی ، گونه شناسی ، دگرگونی های الگویی ، ایران پسا انقلاب ، چشم انداز آینده