نهی از «تبرج» یا «تزیینات بیهوده» در هنر و معماری «عقل مدار و سلام محور»

سال انتشار: 1403
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 150

فایل این مقاله در 33 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JIAS-13-26_012

تاریخ نمایه سازی: 7 مرداد 1404

چکیده مقاله:

این مقاله به بررسی مفهوم «لباس شهرت» و «کشف چرایی "ناپسند بودن"، و بلکه "زشت و مکروه (یعنی ناشناسای عقل سالم و سلیم بودن)"، و حتی "حرام بودن عقلانی" آن» در «فرهنگ "دانش نهاد"، "عقل محور" و "حکمت بنیان" تفکر و هنر "اسلامی" یا به سخنی، "سلام محور" و "وظیفه مند در حفظ سلامت و سلامت افزایی محیط فکری، انسانی و روحی روانی جامعه"» و تاثیرات آن در «مهندسی هندسه دیروز، حال و فردای معماری خانه و محله و شهرهای این سرزمین (یعنی ایران اسلامی،) و دیگر سرزمین های تحت حاکمیت و یا نفوذ این فرهنگ» می پردازد. و [با استناد به «سخن و حکم خداوندگار عقل و علم و دانایی در قرآن کریم»، و داشتن نگاهی تحلیلی به «سیره آخرین پیام آور این دین ازلی ابدی، نبی اکرم» (که درود و ملازمت کریمانه و تربیت محورانه خداوند با او، با خانواده او و با هم اندیشان با او مستدام باد) و پیشوایان معصوم مذهب شیعه(ع)، در «داشتن نگاهی این چنین به دین سلام محور اسلام»، در «طول طرح و تبیین و تدوین حکمت بنیان و دانش نهاد شریعت محمدی و مهندسی هندسه احکام و قوانین زندگی مربوطه»، و سپس با استناد به «سخن ها و دستورالعمل های حکیمانه صادره از بزرگان عالی مقام قوم در پیروی همه جانبه از ایشان»، و «تلاش مجاهدانه شان در جاری سازی و عینیت بخشیدن آن ها در فضای عقلی و عینی یا کالبدی زندگی خود و خانواده و هم نشینان با خویش»، «تاکید موکد ایشان بر "سادگی خردمدارانه" و "پرهیز دادن شدید از جلوه گری خودبزرگ بینانه و گردن فرازانه" در مهندسی هندسه کمی و کیفی فضای زندگی و شیوه زیست فردی، خانوادگی، محلی و حتی قومی و سرزمینی، و بلکه پوشش ظاهری افراد»،] پس از کشف «اصول و احکام نتیجه شونده از این بینش در فرهنگ هنر و صنعت و معماری شهرسازی اسلامی»، «نحوه اعمال آن ها در طراحی کلی هندسه و ساختار معماری اسلامی، بررسی شده، مورد تحلیل و تبیین قرار می گیرد! درنهایت، در بستر آوردن مثال هایی عینی از معماری سنتی شهرها (ازجمله شهر یزد و حومه آن،) و تطبیق تحلیلی آن با آموزه های اسلامی نتیجه شونده از این مطالعه، نشان می دهد که چگونه این اصول و احکام (در ساده زیستی مردم بافت قدیم این شهر و پرهیز همه جانبه ایشان،) در پرداختن به این منش و روش ناپسند خرد [یعنی پرهیز شدید از شکستن و نادیده گرفتن هنجارهای ارزشی و قدرها یا هندسه های تعیین و تقدیرشده از جانب آن یکتا مهندس تمامی هندسه های حق نهاد (و مقدر کل قدر»،) در جهان آفرینش، و درنتیجه، عدم خودنمایی و جلوه گری خودبزرگ بینانه و گردن فرازانه در زندگی اجتماعی، همواره جریان داشته، و] در طراحی خانه ها و فضاهای شهری مورد توجه قرار گرفته اند. در مقام نتیجه گیری، این مقاله بر اهمیت «رعایت اصول عقلی ریاضی حاکم بر هستی و اجزای آن، و معیارهای منطقی ساده زیستی» و «پرهیز از پرداختن به بیهودگی و به کارگیری تجملات بی فایده و زینت های غیرحقیقی و غیرضروری در همه جوانب زندگی و ازجمله فضای آن»، در کنار «داشتن توجهی همه جانبه به "اصلی ترین و بنیادی ترین حکم و قانون برپای دارانه ساختمان هستی و زندگی فردی و اجتماعی آن ها و حافظ تمامیت و سلامت همیشگی ایشان"» [، یعنی «عدل و تعادل محوری»] و «هماهنگی با قوانین و هندسه های مهندس یا همان قدرها یا هندسه های مطرح در جان و جوهر اسم ها یا عقل های الهی نهاد آموزش داده شده و نهادینه در جان و روح و عاقله انسان حق نهاد، و سلام محوری، یا به بیانی، داشتن و کوشیدن در برقراری روابط متقابل مبتنی بر تعامل متکامل و هم افزای» در «هنر و صنعت و معماری شهرسازی اسلامی» تاکید می کند! و نهایتا نشان می دهد که «این نوع از نگاه و نگرش در مهندسی»، علاوه بر «امر ضرورت توجه به زیبایی شناسی حقیقی یا حق محور و رعایت اصول و قوانین و هندسه ها یا قدرها و اندازه های منطقی و خردمدار آن»، به «تقویت و تحکیم اصول و ارزش ها»یی چون «همگرایی، انسجام، درهم تنیدگی و کلیت و یکپارچگی و وحدت یا یگانگی» در «جامعه اسلامی یا سلام محور» نیز منجر می شود.

کلیدواژه ها:

سادگی خردمدارانه ، فائده مندی یا مفید بودن برای محیط ، سلام و سلام محوری (تمام دارندگی متقابل ، یا تعامل متکامل اجزاء یا سلامت افزائی متقابل اجزاء) در یک نظام مرکب ، تبرج یا لباس شهرت یا جلوه گری خودنمایانه ، خودبزرگ بینانه و گردن فرازانه ، بیهودگی یا بی فائدگی

نویسندگان

محمد علی آبادی

استاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم. ۱۳۷۵. ترجمه محیی الدین الهی قمشه ای. تهران: ...
  • نهج البلاغه. ۱۳۷۸. ترجمه سید جعفر شهیدی. چ۱۶. تهران: علمی ...
  • ابن ابی جمهور، محمد بن زین الدین. ۱۴۰۵ق. عوالی اللئالی ...
  • ابن منظور، (محمد بن مکرم). ۱۴۱۴ق. فرهنگ لسان العرب. چ۳. ...
  • اصفهانی، راغب. بی تا. مفردات راغب. تهران: پاساژ حاج نائب ...
  • باعونی دمشقی، شمس الدین (متوفای ۸۷۱ق). ۱۴۱۵ق. مناقب آل ابی ...
  • بندر ریگی، محمد. بی تا. المنجد. ترجمه به فارسی. چ۲. ...
  • حسن زاده آملی، حسن. ۱۳۹۵. الصحیفه الزبرجدیه فی کلمات سجادیه. ...
  • حسن زاده آملی، حسن. ۱۳۸۵. دروس معرفت نفس (موضوع: عرفان ...
  • حوزه علمیه قم. ۱۳۸۶. حقوق و وظایف انسان از منظر ...
  • دولابی، حاج محمد اسماعیل. ۱۳۹۰. مصباح الهدی. به کوشش و ...
  • سعدی، مصلح بن عبدالله بن مشرف. بی تا. گلستان. تهران: ...
  • شیرازی، محمدصدرا (مشهور به ملاصدرا یا مولی صدرا). ۱۴۰۰. شواهد ...
  • صفی پوری، (عبدالرحیم بن عبدالکریم). بی تا. منتهی الارب فی ...
  • طبرسی، فضل بن حسن. ۱۳۳۸ش. تفسیر مجمع البیان (قطع رحلی، ...
  • علی آبادی، محمد. ۱۳۸۱. وحدت در کثرت. مجله اثر ...
  • علی آبادی، محمد. کالبدی بی شعور یا ذی شعوری مدبر، ...
  • علی آبادی، محمد. ۱۳۸۶. «فروتنی» یا «هنر بندگی» در «معماری ...
  • قرشی بنابی، علی اکبر. ۱۳۵۶. فرهنگ قاموس قرآن. تهران: دارالکتب ...
  • قمی، محمد بن علی (مشهور به ابن بابویه و شیخ ...
  • قمی، محمد بن علی ابن بابویه (شیخ صدوق). ۱۳۶۷. ترجمه ...
  • قمی، محمد بن علی ابن بابویه (شیخ صدوق). بی تا. ...
  • قمی، شیخ عباس. بی تا. مفاتیح الجنان. ترجمه موسوی دامغانی. ...
  • کلینی، محمدیعقوب. بی تا. الکافی (مجموعه چهارجلدی). تهران: علمیه اسلامیه ...
  • مجلسی، محمدباقر. ۱۳۷۷. بحار الانوار [ترجمه جلد ۴۳، زندگانی حضرت ...
  • مفید، محمد بن محمد (مشهور به شیخ مفید). بی تا. ...
  • نمایش کامل مراجع